Phạm vi và cấu trúc dự thảo
Luật quy định về vị trí, vai trò của Thủ đô; các chính sách phát triển, quản trị, bảo vệ và liên kết vùng. Đối tượng áp dụng gồm các cơ quan Trung ương, chính quyền Hà Nội và các tổ chức liên quan.
Dự thảo gồm 9 chương, 42 điều, bao quát các lĩnh vực chính như:
- Tổ chức chính quyền và quản trị đô thị
- Quy hoạch, xây dựng, môi trường
- Văn hóa – xã hội
- Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo
- Nguồn lực phát triển
- Liên kết Vùng Thủ đô
- Cơ chế giám sát, giải trình
Điểm nổi bật: Tăng mạnh phân quyền
Dự thảo nhấn mạnh nguyên tắc phân quyền tối đa theo hướng: “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”.
Hà Nội được:
- Ban hành quy định riêng, thậm chí khác với quy định Trung ương trong một số trường hợp
- Chủ động điều chỉnh thủ tục hành chính theo hướng đơn giản hóa
- Tự quyết nhiều vấn đề về tổ chức bộ máy, nhân sự và đầu tư
Thí điểm và cơ chế linh hoạt
Luật cho phép:
- Thí điểm các mô hình, chính sách mới chưa có trong pháp luật
- Áp dụng cơ chế “thử nghiệm có kiểm soát” cho công nghệ, dịch vụ mới
- Miễn trừ trách nhiệm pháp lý có điều kiện cho cán bộ khi thực hiện đổi mới vì lợi ích chung
Đẩy mạnh phát triển đô thị và kinh tế
Dự thảo đưa ra nhiều chính sách phát triển:
- Quy hoạch đô thị theo mô hình đa trung tâm, đô thị xanh, thông minh
- Phát triển giao thông công cộng, hạn chế phương tiện cá nhân
- Khai thác không gian ngầm, không gian tầm thấp
- Hình thành khu thương mại tự do, phát triển kinh tế ban đêm và các mô hình kinh tế mới
Ưu tiên khoa học, công nghệ và nguồn nhân lực
Hà Nội được trao cơ chế mạnh để:
- Phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số
- Thành lập quỹ đầu tư, quỹ khoa học công nghệ
- Áp dụng ưu đãi thuế cho doanh nghiệp đổi mới sáng tạo
- Thu hút, đãi ngộ nhân tài và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao
Tăng nguồn lực tài chính và đầu tư
Thành phố được:
- Hưởng cơ chế tài chính ưu đãi, tăng quyền tự chủ ngân sách
- Quyết định nhiều dự án đầu tư công, PPP
- Khai thác hiệu quả tài sản công, đất đai và tài nguyên
Tăng cường liên kết vùng và kiểm soát quyền lực
Dự thảo xác định Hà Nội là trung tâm của Vùng Thủ đô, thúc đẩy liên kết hạ tầng, kinh tế và môi trường với các địa phương lân cận.
Đồng thời, thiết lập cơ chế giám sát, kiểm tra và giải trình chặt chẽ nhằm bảo đảm minh bạch, tránh lạm quyền khi trao quyền mạnh.
