Theo thông báo số 179/TB-TTBVTV ngày 15/4/2026, trên địa bàn thành phố Hà Nội lúa trà sớm đang giai đoạn đòng già - trỗ bông, trà trung và trà muộn giai đoạn cuối đẻ nhánh - làm đòng. Thời tiết thời gian tới tiếp tục diễn biến bất thường, hiện tượng nắng nóng xen kẽ mưa, mưa rào kèm giông sẽ gây ảnh hưởng tới sinh trưởng phát triển của cây lúa cũng như sự phát sinh gây hại của các đối tượng sâu bệnh chính như rầy nâu, rầy lưng trắng, sâu cuốn lá nhỏ, bệnh đạo ôn lá và bệnh khô vằn.
Qua kiểm tra thực tế tại các vùng sản xuất, mật độ rầy có xu hướng tăng nhanh, tập trung chủ yếu trên các trà lúa xanh tốt, bón thừa đạm. Sâu cuốn lá nhỏ xuất hiện rải rác, gây hại nhẹ đến trung bình, có nơi mật độ cao nếu không được kiểm soát kịp thời sẽ ảnh hưởng đến quá trình quang hợp của cây lúa. Bên cạnh đó, bệnh đạo ôn lá tiếp tục phát sinh trong điều kiện thời tiết âm u, ẩm độ cao, đặc biệt trên các giống nhiễm và diện tích chăm sóc chưa đúng kỹ thuật.
Để chủ động phòng, chống sâu bệnh, bảo vệ an toàn sản xuất lúa vụ xuân, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Hà Nội đề nghị các địa phương và bà con nông dân tăng cường công tác kiểm tra đồng ruộng, phát hiện sớm và xử lý kịp thời khi sâu bệnh xuất hiện. Cần thực hiện các biện pháp kỹ thuật đồng bộ như bón phân cân đối, hợp lý, không bón thừa đạm; giữ mực nước phù hợp theo từng giai đoạn sinh trưởng của cây lúa; vệ sinh đồng ruộng, hạn chế nguồn lây lan dịch hại. Cụ thể:
Đối với bệnh đạo ôn, cần đặc biệt lưu ý trên các diện tích bón thừa đạm, những ruộng đã bị đạo ôn lá gây hại nặng và các giống nhiễm như J02, Nếp thơm, TBR225, BC15, Thiên ưu 8… Tổ chức phun phòng trừ bệnh đạo ôn lá khi tỷ lệ
bệnh đạt từ 10% số lá trở lên ở giai đoạn cuối đẻ nhánh - làm đòng. Đối với đạo ôn cổ bông, tiến hành phun khi có từ 1% số lá đòng hoặc cổ áo lá bị bệnh, đặc biệt vào thời điểm lúa trỗ thấp tho (khoảng 1 - 3% số bông). Những diện tích trỗ gặp mưa cần phun phòng ngay sau mưa. Sử dụng các thuốc có hoạt chất Tricyclazole, Propiconazole, Isoprothiolane…; đối với diện tích nhiễm nặng cần tiêu hủy lá bệnh và phun kép lần 2 sau 5 - 7 ngày.
Đối với sâu cuốn lá nhỏ, tập trung theo dõi trên trà lúa trung và muộn, giai đoạn làm đòng, nhất là những ruộng xanh tốt, bón thừa đạm, gần khu dân cư hoặc nguồn ánh sáng. Tiến hành phun trừ khi mật độ sâu từ 20 con/m² trở lên, vào thời điểm sâu tuổi 1 - 2, sử dụng các hoạt chất như Isocycloseram, Alpha-cypermethrin, Indoxacarb…
Đối với sâu đục thân hai chấm, cần theo dõi chặt chẽ thời điểm bướm ra rộ và mật độ ổ trứng. Chú ý các diện tích gần ánh sáng đèn, ven làng, lúa giai đoạn đòng già - trỗ. Tổ chức phun phòng trừ khi sâu non mới nở (sau bướm rộ 5 - 7 ngày) tại những ruộng có mật độ từ 0,3 ổ trứng/m² trở lên, sử dụng các hoạt chất Chlorantraniliprole, Spinetoram, Spinosad…
Đối với bệnh khô vằn, tiến hành phun trừ khi tỷ lệ bệnh trên 20% số dảnh bằng các thuốc chứa hoạt chất Propiconazole, Hexaconazole, Difenoconazole. Đối với bệnh bạc lá, đốm sọc vi khuẩn, cần giữ nước thường xuyên trên ruộng, phun thuốc khi bệnh mới xuất hiện hoặc sau mưa giông bằng các hoạt chất như Bismerthiazol, Copper Oxychloride, Bronopol…
Đối với chuột, các địa phương cần tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn người dân áp dụng đồng bộ các biện pháp phòng trừ, ưu tiên biện pháp thủ công như phát quang bờ bụi, đặt bẫy, đào bắt, hun khói… kết hợp các biện pháp sinh học nhằm hạn chế gây hại.
Đối với các diện tích có mật độ sâu, bệnh đến ngưỡng phòng trừ, cần sử dụng thuốc bảo vệ thực vật theo nguyên tắc “4 đúng”, lựa chọn các loại thuốc đặc hiệu, ít ảnh hưởng đến môi trường và thiên địch. Việc phun thuốc cần thực hiện đúng thời điểm, đảm bảo hiệu quả phòng trừ cao, tránh lãng phí và giảm thiểu tác động tiêu cực đến hệ sinh thái.
Trong thời gian tới, dự báo thời tiết còn diễn biến phức tạp, là điều kiện thuận lợi để một số đối tượng sâu bệnh tiếp tục phát sinh và gây hại. Do đó, các địa phương cần tăng cường công tác chỉ đạo, hướng dẫn nông dân theo dõi sát diễn biến đồng ruộng, chủ động triển khai các biện pháp phòng trừ, đảm bảo sản xuất lúa vụ xuân đạt năng suất và hiệu quả cao./.
Minh Huyền (TH)
