Phát biểu tại cuộc họp, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Nguyễn Minh Tấn nhấn mạnh: “ô nhiễm không khí hiện đang là một trong những thách thức lớn đối với nhiều đô thị trên thế giới, trong đó có Hà Nội. Đây không chỉ là vấn đề môi trường đơn thuần mà còn tác động trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng, chất lượng sống của người dân, cũng như sức hấp dẫn đối với môi trường đầu tư, du lịch và mục tiêu phát triển bền vững của Thủ đô”.
Trong những năm qua, Hà Nội đã triển khai nhiều giải pháp nhằm kiểm soát và cải thiện chất lượng không khí. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy đây là bài toán phức tạp, mang tính đa nguồn, đa ngành và biến động theo không gian, thời gian. Do đó, yêu cầu đặt ra đối với công tác quản lý không chỉ dừng ở việc quan trắc hiện trạng mà cần nâng cao năng lực phân tích, xác định nguồn phát thải chính, dự báo xu hướng ô nhiễm, cũng như đánh giá hiệu quả của các chính sách trước và sau khi triển khai.
Từ yêu cầu thực tiễn đó, dự án FASEP “Phố thở – Hà Nội thở” được triển khai với mục tiêu hỗ trợ Thành phố ứng dụng các công cụ mô hình hóa tiên tiến trong quản lý chất lượng không khí. Dự án sẽ tập trung vào việc xác định nguồn phát thải, nghiên cứu dự báo ô nhiễm và đánh giá tác động kinh tế - xã hội của các giải pháp quản lý, trong đó có việc thí điểm vùng phát thải thấp (LEZ).
Một trong những nội dung đáng chú ý của dự án là việc hỗ trợ nghiên cứu và đánh giá mô hình vùng phát thải thấp (LEZ) – giải pháp đang được nhiều đô thị lớn trên thế giới áp dụng nhằm kiểm soát ô nhiễm không khí. Về bản chất, LEZ là khu vực mà tại đó các phương tiện có mức phát thải cao sẽ bị hạn chế hoặc không được phép lưu thông, qua đó góp phần giảm lượng khí thải trực tiếp vào môi trường đô thị.
Đối với Hà Nội, việc nghiên cứu triển khai LEZ được xem là hướng đi có tiềm năng, nhất là trong bối cảnh giao thông vẫn là một trong những nguồn phát thải chính gây ô nhiễm không khí. Tuy nhiên, khác với nhiều thành phố châu Âu, đặc thù về mật độ dân cư cao, tỷ lệ phương tiện cá nhân lớn và hệ thống giao thông công cộng chưa hoàn toàn đáp ứng nhu cầu khiến việc áp dụng LEZ cần được tính toán kỹ lưỡng.
Chính vì vậy, vai trò của các công cụ mô hình hóa và dự báo trong khuôn khổ dự án “Phố thở – Hà Nội thở” trở nên đặc biệt quan trọng. Thông qua các mô hình này, cơ quan quản lý có thể xây dựng nhiều kịch bản khác nhau khi triển khai LEZ, từ quy mô khu vực, phạm vi áp dụng đến các nhóm phương tiện bị kiểm soát. Đồng thời, hệ thống cũng cho phép lượng hóa tác động của từng kịch bản tới chất lượng không khí, giao thông và kinh tế - xã hội, từ đó lựa chọn phương án phù hợp.
Dự án cũng là kết quả của quá trình hợp tác tích cực giữa các cơ quan, tổ chức của Pháp với Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội. Thành phố đánh giá cao sự đồng hành của các đối tác, đặc biệt là ARIA Technologies, trong việc hỗ trợ Hà Nội tiếp cận các giải pháp công nghệ hiện đại phục vụ quản lý môi trường đô thị.
Với sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên, dự án được kỳ vọng sẽ góp phần hoàn thiện hệ thống dữ liệu, công cụ phân tích, dự báo và đánh giá chính sách của Thành phố. Qua đó, các giải pháp kiểm soát ô nhiễm không khí sẽ được triển khai một cách bài bản hơn, có trọng tâm, trọng điểm và đạt hiệu quả cao hơn trong thực tiễn.
Không chỉ dừng lại ở mục tiêu kỹ thuật, dự án còn mở ra cơ hội tăng cường hợp tác lâu dài giữa Hà Nội và các đối tác Pháp trong lĩnh vực môi trường, khí hậu và phát triển đô thị bền vững. Đây cũng là tiền đề quan trọng để Thành phố từng bước tiếp cận các mô hình quản lý hiện đại, phù hợp với xu hướng phát triển của các đô thị lớn trên thế giới.
Tại cuộc họp, các bên đã tập trung trao đổi về định hướng triển khai dự án, phương pháp thực hiện, cơ chế phối hợp, yêu cầu dữ liệu cũng như các bước công việc ban đầu. Chương trình được xây dựng theo hướng vừa giới thiệu tổng quan dự án, vừa thảo luận về những thách thức trong quản lý chất lượng không khí tại Hà Nội, đồng thời thống nhất các nội dung phối hợp trong thời gian tới.
Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội cho biết sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các đơn vị liên quan của Thành phố và các đối tác quốc tế, bảo đảm quá trình triển khai dự án diễn ra đúng mục tiêu, phù hợp với nhu cầu quản lý thực tiễn. Đồng thời, các bên sẽ tăng cường chia sẻ thông tin, phát huy tinh thần hợp tác nhằm nâng cao hiệu quả triển khai.
Với thời gian thực hiện dự kiến 24 tháng, dự án FASEP “Phố thở – Hà Nội thở” được kỳ vọng sẽ góp phần quan trọng trong việc nâng cao năng lực quản lý chất lượng không khí tại Hà Nội, hướng tới mục tiêu xây dựng môi trường sống xanh, an toàn và bền vững cho người dân Thủ đô.
Phạm Thảo
