Đáp ứng nhu cầu bức thiết từ thực tiễn

Thực tế nhiều năm qua cho thấy, tình trạng vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai, nhất là trên đất nông nghiệp, đất công, diễn biến ngày càng phức tạp và có xu hướng gia tăng cả về quy mô, tính chất. Sự tác động và ảnh hưởng của thị thường bất động sản phát triển nóng tại nhiều địa phương là nguyên nhân dẫn đến các vi phạm phát sinh, đặc biệt là các vi phạm trong quản lý, sử dụng đất nông nghiệp, như: Chuyển mục đích sử dụng đất nông nghiệp, xây dựng công trình trái phép, thực hiện các hành vi hủy hoại đất nông nghiệp, lấn chiếm đất đai, ao hồ, đồng ruộng,… Điều này không chỉ gây mất trật tự trong quản lý đất đai mà còn ảnh hưởng đến quy hoạch và phát triển đô thị của Thành phố. Cùng với đó, tình trạng các tổ chức được Nhà nước giao, cho thuê nhưng sử dụng không đúng mục đích, không làm thủ tục đăng ký đất đai hoặc cho thuê mặt bằng, nhà xưởng trên đất khi chưa đủ điều kiện theo quy định… còn xảy ra tại các địa phương, làm ảnh hưởng xấu đến công tác quản lý nhà nước về đất đai của các cấp chính quyền.

Một nguyên nhân quan trọng nữa là mức xử phạt chưa đủ sức răn đe. Nhiều trường hợp cố tình xây dựng công trình trái phép, tự ý chuyển đổi mục đích sử dụng đất không chỉ không bị xử lý kịp thời mà còn coi tiền phạt như một phần chi phí đầu tư, khiến vi phạm “lợi nhiều hơn thiệt”. Do đó, cần thiết phải có các chế tài đủ mạnh để siết chặt quản lý đất đai tại Hà Nội, đây là một yêu cầu cấp thiết nhằm đảm bảo phát triển đô thị bền vững và ngăn chặn các vi phạm trong lĩnh vực đất đai.

Theo Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Xuân Đại: Hà Nội đang đối mặt với áp lực lớn về phát triển hạ tầng và đô thị hóa. Việc quản lý chặt chẽ đất đai sẽ giúp đảm bảo sử dụng nguồn đất hiệu quả, phục vụ các dự án phát triển kinh tế - xã hội và cải thiện chất lượng sống của người dân. Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết: Vì tính cấp thiết trong công tác quản lý đất đai, Nghị quyết quy định mức xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai của thành phố Hà Nội lần này đã được hoàn thiện và trình ban hành sớm hơn nhiều so với kế hoạch ban đầu. Thay vì chờ đến cuối năm để đồng bộ với các văn bản hướng dẫn từ Trung ương, Sở đã chủ động, kịp thời tham mưu cho UBND Thành phố đẩy nhanh quá trình xây dựng dự thảo, lấy ý kiến các sở, ngành và đơn vị liên quan để trình HĐND thông qua tại kỳ họp thứ 22 - Kỳ họp chuyên đề của HĐND cuối tháng 4 vừa qua, “Chúng tôi đã tham mưu xây dựng Nghị quyết để nâng mức xử phạt lên gấp 02 lần đối với 71 hành vi vi phạm hành chính áp dụng mức phạt tiền từ Điều 8 đến Điều 29 theo Nghị định số 123/2024/NĐ-CP, ngày 04/10/2024 của Chính phủ. Đơn cử, với hành vi chuyển đất trồng lúa sang đất ở thuộc địa giới hành chính của xã, Khoản 3 Điều 8 Nghị định 123 quy định phạt tiền từ 150 triệu đồng đến 200 triệu đồng đối với diện tích đất từ 0,1ha trở lên. Với Nghị quyết HĐND thành phố Hà Nội vừa thông qua, mức phạt này sẽ tăng lên từ 300 - 400 triệu đồng đối với cá nhân (từ 600 - 800 triệu đồng đối với tổ chức có cùng hành vi vi phạm) ”.

Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh: Tăng mức xử phạt là yêu cầu cấp thiết để lập lại trật tự trong quản lý đất đai, nhất là tại các địa bàn giáp ranh, vùng đang chịu áp lực đô thị hóa, nơi đất đai có giá trị cao và dễ phát sinh tiêu cực. Không chỉ nhằm răn đe, việc nâng mức xử phạt còn giúp tăng tính nghiêm minh của pháp luật, khẳng định quyết tâm chính trị của thành phố trong việc bảo vệ tài nguyên, quản lý sử dụng đất đai đúng mục đích, đúng quy hoạch. Đây cũng là biện pháp cần thiết để chấn chỉnh kỷ cương hành chính, nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan quản lý và chính quyền cơ sở, từ đó ngăn chặn tình trạng buông lỏng, né tránh, hoặc làm ngơ trước vi phạm vì “mức phạt quá nhẹ, phạt xong là xong”

Nghị quyết quy định mức tiền phạt áp dụng đối với một số hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai trên địa bàn thành phố Hà Nội lần này được xem là công cụ pháp lý mạnh, rõ ràng và đặc thù, phù hợp với thực tiễn của Hà Nội - nơi có tốc độ đô thị hóa nhanh, nhu cầu sử dụng đất lớn và giá trị đất đai cao nhất cả nước. Đây được xem là một trong những giải pháp quan trọng và cấp thiết nhằm siết chặt kỷ cương, văn minh đô thị, nâng cao hiệu quả công tác quản lý trên địa bàn thành phố Hà Nội. Đây cũng được xem là quyết sách mạnh mẽ về thể chế, chính sách, thể hiện sự quyết liệt và quyết tâm cao của thành phố Hà Nội trong việc siết chặt kỷ cương, nâng cao hiệu quả quản lý, đảm bảo trật tự, an toàn xã hội, nhằm kiến tạo một đô thị hiện đại, văn minh.

Việc ban hành Nghị quyết riêng về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai không chỉ mang ý nghĩa về mặt chế tài, mà còn tạo nền tảng pháp lý vững chắc để các sở, ngành, địa phương phát huy vai trò nòng cốt trong việc kiểm tra, giám sát tình hình sử dụng đất. Đây là cơ sở quan trọng để Hà Nội nâng cao hiệu quả quản lý đất đai theo hướng bền vững, đồng bộ với quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đã được phê duyệt, đồng thời tăng cường trách nhiệm giải trình và tính minh bạch trong thực thi pháp luật ở cơ sở. Và khi các chế tài được thiết kế rõ ràng, phù hợp thực tiễn và đủ mạnh, công tác thanh tra, kiểm tra, xử lý sẽ không còn là điểm nghẽn, mà trở thành công cụ hữu hiệu để siết chặt kỷ cương trong quản lý đất đai.

Nhanh chóng đưa Nghị quyết đi vào thực tiễn

Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Xuân Đại cho biết: để Nghị quyết sớm đi vào thực tiễn sở sẽ tổ chức triên khai ngay công tác thông tin tuyên truyền. Cụ thể, tích cực phối hợp với các xã, phường, trường học và tổ chức đoàn thể để tuyên truyền bằng nhiều hình thức như loa truyền thanh, mạng xã hội, tài liệu in ấn, thậm chí xây dựng clip ngắn để tuyên truyền. Đồng thời, lập các tổ công tác liên ngành, kiểm tra thường xuyên, xử lý kiên quyết và công khai. Các hành vi chuyển mục đích sử dụng đất, xây dựng trái phép trên đất nông nghiệp; các “điểm nóng” chuyển mục đích sử dụng đất, xây dựng công trình trái phép trên đất nông nghiệp sẽ là trọng tâm trong đợt cao điểm triển khai.

Theo ý kiến của nhiều chuyên gia, nhà quản lý, Hà Nội cụ thể hóa Luật Thủ đô năm 2024 đối với lĩnh vực đất đai bằng Nghị quyết nâng gấp 02 lần mức xử phạt vi phạm hành chính so với Nghị định của Trung ương, thể hiện tính chủ động và bản lĩnh của một đô thị đặc biệt, nơi áp lực phát triển, đô thị hóa luôn song hành cùng thách thức bảo vệ tài nguyên đất đai. Với nền tảng đó, việc triển khai Nghị quyết không chỉ dừng lại ở một chiến dịch ngắn hạn xử lý vi phạm, mà từng bước hình thành một “hệ sinh thái quản lý đất đai” đồng bộ, gắn trách nhiệm cụ thể giữa các sở ngành và chính quyền địa phương. Đây là tiền đề quan trọng để Hà Nội giữ vững kỷ cương pháp luật, bảo vệ tài nguyên đất đai - nền tảng cho phát triển bền vững nông nghiệp và xây dựng đô thị văn minh, hiện đại./.

Lưu Phượng