Trên cơ sở Kế hoạch giai đoạn được UBND thành phố phê duyệt; Sở Nông nghiệp và phát triển nông thôn (nay là Sở Nông nghiệp và Môi trường ) đã giao Trung tâm Khuyến nông Hà Nội chủ trì phối hợp với các cơ quan liên quan tham mưu kế hoạch triển khai thực hiện hàng năm, với 03 nhóm nhiệm vụ trọng tâm bao gồm (1) Đào tạo, tập huấn thường xuyên; (2) Thông tin tuyên truyền; và (3) Xây dựng mô hình.
Mặc dù, gặp nhiều khó khăn thách thức, đặc biệt, là thách thức đến từ nội tại khi Trung tâm thực hiện tổ chức lại, sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy theo chỉ đạo của UBND Thành phố, của Sở Nông nghiệp và Môi trường đã tác động rất lớn đến tâm tư, nguyện vọng của cán bộ, viên chức, người lao động. Song với sự chỉ đạo sát sao của Sở Nông nghiệp & Môi trường, sự quan tâm giúp đỡ của Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, sự phối hợp của các ban ngành, đoàn thể; sự hưởng ứng tích cực và đồng hành của bà con nông dân, doanh nghiệp, Chương trình đã đạt nhiều kết quả toàn diện, đóng góp tích cực vào tăng trưởng ngành nông nghiệp Thủ đô. Chương trình Khuyến nông đã thể hiện vai trò cầu nối chuyển giao, ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất, kết nối nhà quản lý - nhà khoa học - doanh nghiệp và nông dân, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng và phát triển nông nghiệp bền vững. Kết quả của Chương trình khẳng định tầm quan trọng trong việc định hướng, huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực, tạo nền tảng để nông nghiệp Thủ đô phát triển hiện đại, bền vững và nâng cao đời sống nông dân.
Mô hình khuyến nông – động lực thúc đẩy sản xuất bền vững.
Giai đoạn 2020 -2025, Trung tâm Khuyến nông Hà Nội đã triển khai 76 dạng mô hình tại 748 điểm, thu hút trên 13.300 hộ và hợp tác xã tham gia. Các mô hình tập trung vào các nhóm chủ lực: sản xuất hữu cơ, VietGAP, ứng dụng công nghệ cao, cơ giới hóa, thích ứng biến đổi khí hậu và tiết kiệm tài nguyên. Nhiều mô hình đã cho hiệu quả kinh tế vượt trội từ 10–35%, được người dân đồng thuận, địa phương đánh giá cao và có tính nhân rộng rõ rệt.
Để khuyến khích nông dân đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất, những năm qua, Trung tâm Khuyến nông Hà Nội đã triển khai nhiều mô hình trình diễn, đa dạng hóa các loại cây trồng, vật nuôi, các mô hình trình diễn tiến bộ kỹ thuật, qua đó hình thành và lan tỏa các phương thức sản xuất mới, tiên tiến, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng nông sản. Đồng thời, giúp người dân từng bước thay đổi tư duy sản xuất nông nghiệp theo hướng hữu cơ, tiêu chuẩn VietGAP, bảo đảm an toàn thực phẩm, đáp ứng nhu cầu thị trường và phát triển nông nghiệp theo hướng bền vững.
Đối với lĩnh vực trồng trọt: Trung tâm đã triển khai thực hiện 53 dạng mô hình tại 350 điểm với trên 12.000 hộ và HTX tham gia tham gia. Các mô hình chủ yếu xây dựng tập trung vào các nhóm cây trồng giống mới năng suất, chất lượng, thích ứng với biến đổi khí hậu; phát triển sản xuất cây, hoa, quả an toàn theo hướng hữu cơ, VietGAP, ứng dụng công nghệ cao, phát triển liên kết sản xuất gắn với tiêu thụ sản phẩm và một số mô hình cơ giới hoá trong sản xuất nông nghiệp,… Các mô hình khuyến nông trồng trọt cơ bản cho kết quả tốt, đáp ứng được mục tiêu và yêu cầu đề ra, vừa đem lại hiệu quả kinh tế cao, đảm bảo an toàn thực phẩm, vừa góp phần bảo vệ môi trường, phù hợp với nông nghiệp đô thị, góp phần nâng cao giá trị sản phẩm, thúc đẩy nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp xanh và phát triển bền vững.
Đối với lĩnh vực chăn nuôi: Trong giai đoạn qua, Trung tâm đã triển khai 12 dạng mô hình, tại 226 điểm với 880 hộ, hợp tác xã tham gia tập trung vào các nhóm khuyến khích nhân rộng, gồm nhóm mô hình phát triển liên kết sản xuất chăn nuôi gia cầm gắn với tiêu thụ sản phẩm; nhóm mô hình phát triển chăn nuôi gia súc theo hướng nâng cao giá trị và thích ứng với biến đổi khí hậu và nhóm chăn nuôi lợn an toàn dịch bệnh, giảm thiểu tác động đến môi trường. Các mô hình được bà con đón nhận và đánh giá cao. Các mô hình chăn nuôi bền vững ứng dụng khoa học kỹ thuật được khuyến khích hỗ trợ nhân rộng đã góp phần thay đổi nhận thức người dân trong việc sản xuất theo hướng nâng cao giá trị sản phẩm, bước đầu tạo cơ sở để xây dựng các vùng nuôi bền vững, có truy xuất nguồn gốc.
Đối với lĩnh vực nuôi trồng thủy sản: Trung tâm đã đẩy mạnh các giải pháp như tích cực đưa các giống mới, công nghệ mới vào nuôi trồng, quản lý tốt môi trường nuôi, phòng chống dịch bệnh bằng chế phẩm sinh học đã tạo ra sản phẩm thủy sản có năng suất cao, chất lượng tốt. Để khuyến khích người chăn nuôi đổi mới cách làm, áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, các mô hình khuyến nông thuộc lĩnh vực thuỷ sản đã được triển khai một cách có hiệu quả. Trung tâm đã triển khai 11 dạng mô hình, tại 112 điểm với 260 hộ tham gia. Các mô hình nuôi thuỷ sản theo hướng VietGAP; mô hình nuôi kết hợp cá – lúa; mô hình nuôi thủy sản áp dụng công nghệ cao, hay mô hình nuôi thuỷ đặc sản khôi phục nguồn lợi thủy sản nội đồng, nuôi thủy sản lồng bè,…đã đạt được kết quả theo đúng kế hoạch, mục tiêu đề ra. Trong đó, việc chú trọng lựa chọn các giống thuỷ đặc sản để đưa vào mô hình cũng như là lựa chọn các hình thức nuôi mới không chỉ nâng cao giá trị sản phẩm, mà còn góp phần bảo vệ và giữ gìn môi trường sống, xây dựng cảnh quan khu vực nông thôn, vừa góp phần đa dạng hóa đối tượng nuôi vừa mở ra hướng đi mới đầy triển vọng cho nuôi trồng thủy sản của Thành phố.
Có thể nói, Công tác khuyến nông đã giúp cho các địa phương xây dựng và thực hiện có hiệu quả các chương trình, dự án, đề án phát triển sản xuất; đẩy mạnh ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật, cơ giới hóa vào sản xuất để nâng cao năng suất, chất lượng hiệu quả; tổ chức liên kết sản xuất gắn với tiêu thụ nông sản hàng hóa…Các hoạt động này đã giúp người dân nâng cao thu nhập, sản xuất và tiêu thụ nông sản mang tính ổn định, bền vững; góp phần quan trọng trong việc đẩy nhanh tiến trình thực hiện Chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới ở địa phương.
Chương trình khuyến nông được triển khai trong giai đoạn 2020 – 2025 đã góp phần chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi theo hướng tích cực; hướng tới mục tiêu phát triển nông nghiệp gắn với các tiêu chí của đô thị theo hướng sản xuất hàng hóa chất lượng cao, thân thiện và bền vững với môi trường; không chỉ giúp người nông dân tăng thu nhập, giảm chi phí sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm mà còn đưa người nông dân tới gần hơn với nền sản xuất hiện đại, tạo nền tảng cho nông nghiệp Thủ đô phát triển bền vững./.
Lưu Phượng
