Tham dự tọa đàm có ông Hoàng Văn Hồng, Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia cùng đại diện Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam, Trường Đại học Lâm nghiệp, Tổ chức Nghiên cứu nông lâm quốc tế (ICRAF), đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội; đại diện Vườn quốc gia Cúc Phương, Vườn quốc gia Xuân Thủy, Vườn quốc gia Tam Đảo, Vườn quốc gia Ba Vì cùng các nhà khoa học, cán bộ kỹ thuật, doanh nghiệp, hợp tác xã và đại diện người dân vùng đệm nhiều địa phương. 

Theo báo cáo đề dẫn của Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, Việt Nam hiện có 176 khu rừng đặc dụng, trong đó gồm 34 vườn quốc gia, 56 khu dự trữ thiên nhiên, 14 khu bảo tồn loài - sinh cảnh, 54 khu bảo vệ cảnh quan và 9 khu rừng nghiên cứu, thực nghiệm khoa học, với tổng diện tích trên 2,37 triệu ha, chiếm khoảng 7,2% diện tích đất tự nhiên cả nước.  

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, suy giảm tài nguyên rừng và áp lực phát triển kinh tế vùng cao, việc kết nối giữa bảo tồn rừng và sinh kế cộng đồng vùng đệm không chỉ mang ý nghĩa khoa học và thực tiễn cấp bách, mà còn là nhiệm vụ chính trị quan trọng nhằm đảm bảo sinh kế bền vững, gìn giữ đa dạng sinh học và đóng góp vào mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050. 

Từ thực tiễn triển khai tại nhiều Vườn quốc gia như Ba Vì, Cúc Phương, Phong Nha - Kẻ Bàng, Pù Mát, Bạch Mã, Cát Tiên,… cho thấy các mô hình phát triển sinh kế dựa vào tài nguyên rừng (trồng dược liệu dưới tán rừng, du lịch sinh thái cộng đồng, sản phẩm OCOP vùng đệm, nông lâm kết hợp, chi trả dịch vụ môi trường rừng,…) đang mang lại hiệu quả tích cực.

Tại tọa đàm, bên cạnh kết quả đạt được, các đại biểu đã chia sẻ những khó khăn trong quá trình triển khai kết nối bảo tồn - sinh kế tại vùng đệm các vườn quốc gia như thiếu cơ chế đồng bộ giữa bảo tồn, phát triển và giảm nghèo, dẫn đến sự chồng chéo trong quản lý vùng đệm. Nguồn lực đầu tư và hỗ trợ kỹ thuật cho cộng đồng còn hạn chế, nhất là ở các khu vực xa trung tâm. Năng lực tổ chức sản xuất và tiếp cận thị trường của hộ dân yếu, sản phẩm từ rừng chủ yếu tiêu thụ ở quy mô nhỏ, thiếu chứng nhận bền vững.

Phát biểu tại tọa đàm, ông Hoàng Văn Hồng, Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia khẳng định: Bảo tồn rừng không thể tách rời khỏi sinh kế của người dân. Thời gian tới, các địa phương cần hoàn thiện khung chính sách về đồng quản lý, chia sẻ lợi ích và khuyến khích đầu tư vào sinh kế xanh, bảo tồn thiên nhiên và kinh tế tuần hoàn trong vùng đệm. Xây dựng và nhân rộng mô hình sinh kế dựa vào hệ sinh thái, trong đó ưu tiên phát triển cây dược liệu, du lịch sinh thái, sản phẩm OCOP gắn với rừng./.

Nguyễn Thúy