- Mở rộng nguyên tắc áp dụng pháp luật
Dự thảo quy định rõ trường hợp có sự khác nhau giữa Luật Thủ đô và các luật, nghị quyết khác của Quốc hội về cùng một vấn đề thì áp dụng Luật Thủ đô. Đồng thời, trong trường hợp văn bản quy phạm pháp luật của cơ quan trung ương ban hành sau có quy định ưu đãi hoặc thuận lợi hơn, Hội đồng nhân dân Thành phố được quyền quyết định việc áp dụng. Bên cạnh đó, các văn bản ban hành để thi hành Luật Thủ đô cũng được xác định rõ hiệu lực áp dụng khi có nhiều quy định khác nhau, góp phần tháo gỡ vướng mắc trong thực tiễn.
- Bổ sung quy định về miễn trách nhiệm pháp lý
Theo dự thảo, người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị; công chức, viên chức và các cá nhân tham gia xây dựng, tổ chức thực hiện Luật Thủ đô được xem xét miễn trách nhiệm pháp lý nếu đã tuân thủ đầy đủ quy trình, quy định, không vụ lợi nhưng vẫn phát sinh thiệt hại trong quá trình thực hiện nhiệm vụ. Đây là nội dung mới, chưa được quy định trong Luật Thủ đô 2024.
- Bổ sung mô hình đơn vị hành chính – kinh tế đặc biệt
Dự thảo bổ sung loại hình đơn vị hành chính – kinh tế đặc biệt thuộc Thành phố, do Quốc hội quyết định thành lập tại các địa bàn có vị trí chiến lược. Các đơn vị này được tổ chức theo mô hình đặc thù, áp dụng cơ chế, chính sách vượt trội về quản trị, thu hút đầu tư và phát triển, nhằm tạo cực tăng trưởng mới cho Thủ đô.
- Bổ sung thẩm quyền của HĐND Thành phố về tổ chức bộ máy
Hội đồng nhân dân Thành phố được trao quyền quyết định nhiều nội dung liên quan đến tổ chức bộ máy như: tỷ lệ đại biểu chuyên trách; số lượng, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của các Ban của HĐND Thành phố và cấp xã; tiêu chí xác định số lượng đại biểu HĐND cấp xã. Quy định này giúp nâng cao tính chủ động, linh hoạt trong tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương.
- Bổ sung quy định về mức xử phạt vi phạm hành chính
Dự thảo cho phép Hội đồng nhân dân Thành phố quyết định mức tiền phạt vi phạm hành chính cao hơn nhưng không quá hai lần mức chung áp dụng trên cả nước; đồng thời thẩm quyền xử phạt tương ứng do Chính phủ quy định. Đây là cơ sở để tăng cường hiệu lực quản lý trong các lĩnh vực trọng điểm của đô thị.
- Cụ thể hóa các biện pháp ngừng cung cấp điện, nước
Dự thảo quy định rõ các trường hợp áp dụng biện pháp ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước đối với công trình, cơ sở sản xuất, kinh doanh vi phạm, bao gồm: vi phạm quy hoạch, xây dựng không phép hoặc sai phép; lấn chiếm đất đai; vi phạm quy định về phòng cháy, chữa cháy; đưa công trình vào hoạt động khi chưa đủ điều kiện; không chấp hành yêu cầu xử lý vi phạm về môi trường hoặc quyết định đình chỉ; cũng như các trường hợp phải di dời, phá dỡ khẩn cấp. Việc cụ thể hóa này nhằm bảo đảm tính khả thi và thống nhất trong tổ chức thực hiện.
- Bổ sung quy định về giải trình và công khai chính sách đặc thù
Chính quyền Thành phố có trách nhiệm thực hiện giải trình khi phát sinh các vấn đề lớn có tác động đến kinh tế – xã hội, quốc phòng, an ninh, đối ngoại và quyền lợi của tổ chức, cá nhân. Nội dung giải trình bao gồm đánh giá mục tiêu, phạm vi tác động, rủi ro, hiệu quả sử dụng nguồn lực và các giải pháp khắc phục hạn chế; đồng thời phải được công khai theo quy định để người dân tham gia giám sát.
Những điểm mới của dự thảo Luật Thủ đô 2026 cho thấy sự hoàn thiện về thể chế theo hướng phân quyền mạnh mẽ hơn, rõ trách nhiệm, tăng tính minh bạch và hiệu quả trong quản lý. Đây là cơ sở quan trọng để Hà Nội tiếp tục phát huy vai trò đầu tàu, phát triển nhanh và bền vững trong thời gian tới.
Minh Huyền (Theo Luatvietnam.vn)
