Trước diễn biến thiên tai ngày càng phức tạp và khó lường, thành phố Hà Nội đang đẩy mạnh các giải pháp nâng cao năng lực phòng ngừa, ứng phó theo hướng lấy cộng đồng làm trung tâm. Trong đó, công tác nâng cao nhận thức và quản lý rủi ro thiên tai dựa vào cộng đồng được xác định là nhiệm vụ trọng tâm nhằm hạn chế thấp nhất thiệt hại về người và tài sản.
Thực hiện Quyết định số 553/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt Đề án “Nâng cao nhận thức cộng đồng và quản lý rủi ro thiên tai dựa vào cộng đồng đến năm 2030”, UBND thành phố Hà Nội đã ban hành và triển khai Kế hoạch số 328/KH-UBND giai đoạn 2021–2025, đồng thời tiếp tục xây dựng kế hoạch cho giai đoạn tiếp theo.
Trong quá trình triển khai, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội đã chủ động phối hợp với các địa phương tổ chức nhiều hoạt động thiết thực nhằm nâng cao kỹ năng ứng phó thiên tai cho lực lượng cơ sở và người dân.
Riêng trong năm 2025, thành phố đã tổ chức 18 cuộc diễn tập thực hành xử lý sự cố công trình đê điều tại các xã, phường. Các cuộc diễn tập được xây dựng theo kịch bản sát với thực tế, gồm hai phần chính: vận hành cơ chế chỉ đạo, điều hành và thực hành xử lý sự cố tại hiện trường. Qua đó, giúp các lực lượng nâng cao khả năng phối hợp, xử lý tình huống nhanh chóng, kịp thời và hiệu quả.
Song song với công tác diễn tập, ngành chức năng còn tổ chức 60 hội nghị tập huấn dành cho lực lượng xung kích phòng, chống thiên tai ở cơ sở, cùng 60 hội nghị tuyên truyền về kiến thức và kỹ năng phòng, chống thiên tai cho người dân tại các xã, phường. Ngoài ra, nhiều hoạt động truyền thông, thi tìm hiểu kiến thức về phòng chống thiên tai cũng được lồng ghép triển khai, góp phần đa dạng hóa hình thức tiếp cận thông tin.
Thông qua các hoạt động này, lực lượng xung kích tại cơ sở từng bước được nâng cao năng lực, người dân được trang bị thêm kiến thức và kỹ năng cần thiết để chủ động ứng phó với các tình huống thiên tai. Nhiều địa phương đánh giá, công tác tuyên truyền và diễn tập đã góp phần quan trọng trong việc nâng cao ý thức cộng đồng, giảm thiểu rủi ro khi xảy ra thiên tai.
Theo các chuyên gia và lãnh đạo ngành nông nghiệp – môi trường, vai trò của cộng đồng trong phòng, chống thiên tai là hết sức quan trọng, bởi đây là lực lượng trực tiếp tham gia xử lý ban đầu khi xảy ra sự cố tại cơ sở. Việc thường xuyên tổ chức tập huấn, diễn tập giúp chính quyền và người dân rút kinh nghiệm, cập nhật phương án, đồng thời nâng cao tính chủ động trong phòng ngừa và ứng phó.
Bước sang giai đoạn 2026–2030, Hà Nội tiếp tục triển khai Đề án “Nâng cao nhận thức cộng đồng và quản lý rủi ro thiên tai dựa vào cộng đồng” với 2 hợp phần và 12 hoạt động cụ thể. Trọng tâm là tiếp tục đẩy mạnh công tác tập huấn, diễn tập phù hợp với tình hình thực tế tại từng địa phương, đồng thời tăng cường sự tham gia của người dân trong xây dựng và thực hiện phương án phòng chống thiên tai.
Thành phố cũng yêu cầu các cấp, ngành liên quan phối hợp chặt chẽ hơn trong công tác quản lý đê điều, tuần tra, canh gác và chủ động ứng phó các tình huống khẩn cấp. Việc lồng ghép nội dung phòng, chống thiên tai vào hoạt động giáo dục và truyền thông cộng đồng cũng được xác định là giải pháp lâu dài.
Theo mục tiêu đề ra, đến năm 2030, 100% cán bộ, công chức, viên chức và người lao động thuộc diện bồi dưỡng sẽ được trang bị kiến thức về phòng, chống thiên tai; 100% người dân tại các khu vực thường xuyên xảy ra thiên tai được phổ biến kỹ năng ứng phó; toàn bộ hệ thống giáo dục phổ thông đưa nội dung giảm nhẹ rủi ro thiên tai vào giảng dạy; và 100% xã xây dựng kế hoạch phòng chống thiên tai có sự tham gia của cộng đồng.
Với những giải pháp đồng bộ và sự tham gia ngày càng tích cực của người dân, Hà Nội đang từng bước chuyển từ bị động ứng phó sang chủ động phòng ngừa, góp phần xây dựng cộng đồng an toàn và bền vững trước thiên tai.
Phạm Thảo (TH)
