Theo dự báo của cơ quan khí tượng thuỷ văn, tháng 5 là tháng bắt đầu của mùa mưa và cũng là bắt đầu của mùa nắng nóng. Trong tháng có khả năng xảy ra 1 - 2 đợt nắng nóng và xen kẽ giữa những đợt nắng nóng là những đợt mưa dông diện rộng. Nhiệt độ trung bình tháng 27,5 - 28,5⁰C, nhiệt độ cao nhất 38 - 40⁰C, nhiệt độ thấp nhất 22 - 24⁰C. Tổng lượng mưa tháng có khả năng xấp xỉ và thấp hơn TBNN 197,9 - 249,8mm. Trong tháng có khoảng 13 - 17 ngày có mưa, mưa rào và dông, lượng mưa phố biến 180 - 280mm. Tổng giờ nắng cả tháng 160 - 180h. Độ ẩm trung bình 80 - 85, thấp nhất 45 - 50%. Là tháng chuyển tiếp từ mùa cạn sang mùa lũ nên tình hình thời tiết, thủy văn có khả năng xuất hiện những hiện tượng bất thường như mưa lớn cục bộ, dông lốc.

Để chủ động phòng, chống nắng, nóng, hạn hán, giảm thiểu thiệt hại cho người chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản khi nắng, nóng, hạn hán, mưa dông xảy ra, người chăn nuôi tham khảo một số biện pháp phòng, chống nắng, nóng và hạn hán cho vật nuôi, thủy sản như sau:

1. Một số biện pháp phòng, chống nắng, nóng, hạn hán trong nuôi trồng thủy sản

Người nuôi trồng thủy sản thường xuyên theo dõi diễn biến và dự báo về thời tiết, khí tượng, thủy văn, nguồn nước, cập nhập thông tin chỉ đạo, tuyên truyền sản xuất của chính quyền địa phương và cơ quan chuyên môn để có phương án, kế hoạch nuôi trồng; đồng thời thực hiện một số biện pháp kỹ thuật trong nuôi trồng thủy sản như sau:

1.1. Đối với nuôi thủy sản trong ao

- Đảm bảo mật độ cá, tôm thả ương nuôi, mật độ trứng không nên quá dày để bảo đảm môi trường đủ oxy.

- Trong vận chuyển thủy sản phải chọn thời tiết có nhiệt độ thích hợp (sáng sớm hoặc chiều mát), nếu nhiệt độ quá cao, phải có biện pháp xử lý hạ nhiệt độ khi vận chuyển bằng đá lạnh.

- Kiểm tra bờ, cống ao gia cố bờ kè tránh rò rỉ mất nước, đảm bảo mực nước trong ao nuôi từ 1,5m trở lên. Đối với những ao có mực nước thấp không có điều kiện bơm kích nước có thể thả các loài cây thủy sinh như: bèo tây xung quanh ao để làm chỗ trú nóng cho cá, diện tích bèo không quá 20% diện tích mặt nước ao và phải quây chặt, gọn không cho bèo trôi tản trên mặt ao ảnh hưởng oxy trong ao nuôi.

- Quản lý lượng thức ăn và các phụ phẩm cho phù hợp, tránh dư thừa gây ô nhiễm nguồn nước. Bổ sung vitamin C vào thức ăn, tăng cường sức đề kháng và khả năng chống chịu với stress (sốc) cho cá. Giảm lượng thức ăn khi nhiệt độ nước ao cao; ngừng cho cá ăn khi nhiệt độ môi trường lên trên 40⁰C.

- Quản lý tốt các yếu tố môi trường nước ao, đặc biệt các loại khí độc có trong ao như: NH3, NO2, H2S,… Kiểm tra 1 tuần/lần bằng các loại Test nhanh và có biện pháp xử lý triệt để các khí độc này trong ao bằng các loại chế phẩm sinh học, sản phẩm xử lý môi trường ao nuôi (Zeolite, Yucca…).

- Tăng cường sử dụng các thiết bị máy quạt nước, máy sục khí, máy tạo sóng,… cả ban ngày lẫn ban đêm để đảo nước tạo oxy cho cá tránh hiện tượng ngạt khí; giảm nhiệt độ nước tránh hiện tượng phân tầng nước,… Có kế hoạch dự phòng các thiết bị phát điện thay thế để tránh trường hợp mất điện.

- Chủ động giám sát dịch bệnh, xử lý môi trường trước khi thả nuôi, sử dụng nguồn nước đảm bảo, sử dụng con giống, chế phẩm sinh học có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng, chất lượng.

1.2. Đối với nuôi thủy sản kết hợp trồng lúa

 Cần đảm bảo lượng nước đầy đủ, tránh nước rò rỉ bằng cách đóng cống, nén chặt bờ. Đào mương hoặc tạo các chỗ trũng trong ruộng làm nơi trú ẩn cho cá vào những ngày nắng nóng kéo dài và cũng là nơi tập trung cho thức ăn, thu hoạch. Nếu ruộng nhỏ, đào một chỗ trũng, nếu là ruộng to đào 2 - 3 chỗ trũng ở giữa ruộng hoặc ven bờ ruộng, diện tích chỗ trũng chiếm 2 - 3% tổng diện tích ruộng.

2. Một số biện pháp phòng, chống nắng, nóng trong chăn nuôi

Theo dõi, giám sát chặt chẽ tình hình dịch bệnh trên đàn vật nuôi. Khi phát hiện gia súc, gia cầm mắc bệnh, chết, có dấu hiệu mắc bệnh phải cách ly ngay và kịp thời báo cho nhân viên chăn nuôi thú y xã hoặc Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã.

2.1. Về chuồng trại

Sử dụng bạt hoặc tranh tre, nứa lá... phủ lên mái để chống nóng, xung quanh chuồng nuôi trồng cây xanh tạo bóng mát. Chuồng trại đảm bảo thoáng mát, có mái che chắn chống ánh nắng chiếu trực tiếp vào chuồng nuôi. Đối với các trang trại chăn nuôi tập trung, vào mùa hè nhất thiết phải có hệ thống làm mát như giàn phun mưa, hệ thống quạt thông gió hoặc hệ thống làm mát bằng hơi nước ở đầu chuồng nuôi để làm giảm nhiệt độ trong chuồng nuôi.

2.2. Mật độ nuôi

Vào mùa hè, chúng ta nên giảm mật độ nuôi so với khuyến cáo, nuôi nhốt với mật độ vừa phải để tạo sự thông thoáng trong chuồng nuôi. Cụ thể diện tích chuồng nuôi cho một số gia súc, gia cầm được khuyến cáo như sau: trâu bò: 6 -7m²/con; dê: 1,8 - 2m²/con; lợn nái: 3 - 4m²/con; lợn thịt: 2m²/con; gà con úm: 50 - 60 con/m²; gà đẻ: 3 - 5con/m²; gà thịt: 10 - 12con/m².

2.3. Chế độ ăn uống

Trong những ngày nắng nóng, quá trình trao đổi chất, tiêu hóa hấp thu của con vật bị rối loạn, làm giảm khả năng thu nhận thức ăn. Vì vậy chúng ta cần chú ý các vấn đề sau:

- Tăng cường thức ăn xanh như rau xanh, cỏ tươi và các loại vitamin A, C cho gia súc, gia cầm.

- Tăng cường thức ăn giàu đạm, giảm lượng thức ăn tinh bột, đường trong khẩu phần. Đặc biệt, trong chăn nuôi lợn và gà công nghiệp.

- Nên thay đổi giờ ăn, cho vật nuôi ăn vào lúc sáng sớm, chiều mát hoặc vào ban đêm. Đặc biệt vào những ngày nắng nóng, cần giảm 5 - 10% lượng thức ăn so với những ngày bình thường.

- Cung cấp đầy đủ nước sạch và mát cho gia súc, gia cầm uống; tốt nhất chúng ta nên lắp các máng uống tự động để đảm bảo gia súc, gia cầm luôn có nước để uống.

2.4. Chế độ chăm sóc

- Không nên chăn thả hoặc cho đi làm việc sau 10h trưa và trước 2h chiều để tránh trường hợp gia súc bị cảm nóng, cảm nắng. Nên chăn thả ở những nơi có cây xanh bóng mát cho trâu, bò nghỉ ngơi.

- Thường xuyên tắm chải cho gia súc (1- 2 lần/ngày), chú ý không nên tắm vào buổi trưa và lúc nắng nóng.

- Đối với gia súc non sơ sinh hay theo mẹ cần giữ gìn vệ sinh sạch sẽ, đảm bảo chúng phải luôn được mát và khô ráo, tuyệt đối không làm ẩm ướt nền chuồng.

- Đối với gia cầm: Vào những ngày nắng nóng không nên gây xáo trộn đàn. Để tăng cường sức đề kháng, phòng chống sốc nhiệt cho gia súc, gia cầm, cần bổ sung thêm các chất điện giải, các loại vitamin, nhất là vitamin C pha vào nước uống.

2.5. Công tác vệ sinh phòng bệnh

- Vệ sinh chuồng trại và dụng cụ chăn nuôi; khơi thông cống rãnh để hạn chế phân, nước tiểu đọng lại trong chuồng nuôi; hạn chế ruồi, muỗi, bọ mạt, ve... bằng cách phát quang bụi rậm và vệ sinh sạch sẽ môi trường xung quanh.

- Theo dõi sức khỏe vật nuôi để phát hiện sớm gia súc, gia cầm ốm, chết để tiến hành cách ly, điều trị kịp thời để tránh lây lan mầm bệnh ra diện rộng.

 - Định kỳ phun tiêu độc khử trùng chuồng trại và khu vực xung quanh chuồng nuôi. Tiêm phòng đầy đủ các loại vắc xin cho gia súc, gia cầm theo quy định của cơ quan thú y.

Trên đây là hướng dẫn các biện pháp phòng, chống nắng, nóng, hạn hán trên vật nuôi và thủy sản để các tổ chức, cá nhân chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản được biết và thực hiện./.

    Vương Thị Chung - Trung tâm DVTH xã Thạch Thất (TH)