Trước những diễn biến phức tạp của thời tiết, thiên tai và nguy cơ mưa lớn kéo dài trong năm 2026, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội đã xây dựng Phương án ứng phó với ngập lụt, úng khu vực ngoại thành và bảo đảm an toàn hồ, đập nhằm chủ động phòng ngừa, giảm thiểu thiệt hại về người, tài sản và sản xuất nông nghiệp.

Theo nhận định của Trung tâm dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia và Đài khí tượng thủy văn khu vực đồng bằng Bắc Bộ, từ tháng 5 đến tháng 10/2026, khu vực Bắc Bộ có khả năng xuất hiện nhiều đợt mưa lớn, bão và áp thấp nhiệt đới. Đặc biệt, hiện tượng El Nino có xu hướng duy trì trong những tháng cuối mùa mưa, kéo theo các hình thái thời tiết cực đoan, nguy cơ ngập úng cục bộ và mất an toàn công trình thủy lợi.

Hiện nay, hệ thống thủy lợi của Hà Nội được phân thành 3 vùng lớn gồm: vùng hữu sông Đáy, vùng tả sông Đáy và vùng bắc Hà Nội. Nhiều khu vực có địa hình thấp trũng, tốc độ đô thị hóa nhanh, khả năng tiêu thoát nước còn hạn chế nên tiềm ẩn nguy cơ úng ngập khi xảy ra mưa lớn kéo dài. Bên cạnh đó, toàn Thành phố hiện có 581 hồ, đập thủy lợi, nhiều công trình đã đưa vào sử dụng trên 30 năm, cần được kiểm tra, duy tu và bảo đảm an toàn trong mùa mưa bão.

Đối với phương án ứng phó với ngập lụt, úng ngoại thành, mục tiêu của phương án là triển khai chống úng thắng lợi khi có mưa dưới 300 mm trong 3 ngày vào giữa vụ, hạn chế đến mức thấp nhất thiệt hại do mưa úng gây ra; đảm bảo an toàn công trình thủy lợi ở mức thiết kế; phối hợp tiêu thoát nước nhanh cho khu vực nội thành.

Để thực hiện hiệu quả nhiệm vụ này, các công ty thủy lợi và chính quyền địa phương sẽ tăng cường nạo vét kênh mương, khơi thông dòng chảy, vận hành thử các trạm bơm, chuẩn bị đầy đủ vật tư, phương tiện và nhân lực theo phương châm “4 tại chỗ”. Các địa phương cũng đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân không lấn chiếm công trình thủy lợi, không xả rác gây ách tắc dòng chảy và chủ động bảo vệ tài sản, vật nuôi khi có mưa bão xảy ra.

Để chủ động ứng phó, thành phố xây dựng 3 kịch bản giả định cụ thể. Kịch bản thứ nhất là mưa dưới 50mm trong 1 ngày. Với lượng mưa này, hệ thống thủy lợi cơ bản đáp ứng yêu cầu tiêu thoát nước, chưa phải vận hành chống úng quy mô lớn, lượng nước được coi như nguồn tưới dưỡng cho cây trồng.

Kịch bản thứ hai là mưa từ 100–200mm trong 3 ngày. Khi đó, các địa phương phải chủ động tiêu nước đệm từ sớm, vận hành tối đa các trạm bơm tiêu úng, đóng các cống tiêu qua đê khi mực nước sông dâng cao. Những khu vực trũng thấp có nguy cơ ngập sẽ được khoanh vùng để tiêu nước theo thứ tự từ thấp lên cao; đồng thời huy động các trạm bơm dã chiến nhằm hạn chế thiệt hại cho sản xuất nông nghiệp.

Kịch bản thứ ba là mưa lớn từ 200–300mm hoặc cao hơn trong 3 ngày liên tiếp. Đây được xác định là tình huống đặc biệt nguy hiểm. Thành phố sẽ huy động toàn bộ hệ thống trạm bơm, thực hiện tiêu kiệt nước đệm ngay khi có dự báo mưa lớn, đồng thời chấp nhận khoanh vùng ngập cục bộ để bảo vệ các khu vực trọng điểm, bảo đảm an toàn đê điều và hồ chứa nước. Đối với diện tích lúa mới cấy bị ngập quá 5 ngày sẽ tổ chức gieo cấy lại; các vùng sản xuất rau màu, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản sẽ được ưu tiên tiêu úng nhằm giảm thiểu thiệt hại kinh tế.

Cùng với đó, nhiều giải pháp đồng bộ được triển khai như: tăng cường nạo vét sông, kênh mương; khơi thông dòng chảy; duy tu, bảo dưỡng máy móc thiết bị; kiểm tra vận hành thử các trạm bơm trước mùa mưa bão. Các công ty thủy lợi và địa phương chuẩn bị đầy đủ vật tư, phương tiện, nhân lực theo phương châm “4 tại chỗ”, sẵn sàng xử lý sự cố ngay từ giờ đầu. Thành phố cũng yêu cầu đẩy nhanh tiến độ các dự án tiêu úng trọng điểm như trạm bơm Yên Nghĩa, cụm công trình đầu mối Liên Mạc, các hồ điều hòa và hệ thống tiêu thoát nước đô thị.

Đối với công tác bảo đảm an toàn hồ đập, các đơn vị quản lý tổ chức trực 24/24 giờ trong mùa mưa lũ; thường xuyên kiểm tra thân đập, mái đập, tràn xả lũ và xử lý kịp thời các sự cố như sạt trượt, rò rỉ, mạch sủi. Trong trường hợp mực nước hồ vượt mức an toàn, các địa phương sẽ chủ động sơ tán dân vùng hạ du, huy động lực lượng xung kích và phương tiện để ứng cứu, bảo đảm an toàn tính mạng và tài sản của nhân dân.

Công tác phòng, chống thiên tai chỉ đạt hiệu quả khi có sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị và ý thức chủ động của người dân. Vì vậy, mỗi người dân cần thường xuyên theo dõi thông tin dự báo thời tiết, không lấn chiếm dòng chảy, chủ động gia cố nhà cửa, chuồng trại và thực hiện nghiêm các hướng dẫn của chính quyền địa phương khi có mưa bão xảy ra; tuyệt đối không chủ quan trước các hiện tượng thời tiết cực đoan. Sự chủ động của chính quyền cùng tinh thần trách nhiệm, ý thức phòng chống thiên tai của mỗi người dân sẽ góp phần giảm thiểu thiệt hại, bảo vệ an toàn tính mạng, tài sản và ổn định sản xuất trong mùa mưa bão năm 2026.

Chi tiết phương án xem tại đây:

  Lưu Phượng (TH)