Sinh ra và lớn lên trên vùng đất Kim Sơn (Ninh Bình) – nơi những cánh rừng ngập mặn trải dài ven biển, anh Vũ Anh Toàn đã sớm gắn bó với thiên nhiên qua nghề nuôi ong lấy mật. Với anh, đây không chỉ là một nghề mưu sinh mà còn là hành trình kế thừa và phát triển những giá trị truyền thống theo hướng bền vững, hài hòa với hệ sinh thái tự nhiên.
Nghề nuôi ong đến với anh Toàn từ người cha – một người nông dân cả đời gắn bó với rừng ngập mặn. Không chỉ truyền dạy kinh nghiệm chăm sóc đàn ong, ông còn để lại cho con trai triết lý sống giản dị nhưng sâu sắc: “Nuôi ong không chỉ để lấy mật, mà còn là học cách sống cùng thiên nhiên.” Chính tư duy ấy đã trở thành nền tảng để anh Vũ Anh Toàn phát triển nghề nuôi ong theo hướng bảo tồn giá trị sinh thái thay vì khai thác đơn thuần.
Mỗi năm, từ tháng 4 đến tháng 7, khi những cánh hoa sú, hoa vẹt bung nở trắng dọc triền biển cũng là lúc người nuôi ong bước vào vụ mật chính. Hoa sú, vẹt tuy nhỏ bé, mang sắc trắng ngà và hương thơm dịu nhẹ nhưng lại tạo nên dòng mật quý hiếm mang đậm dấu ấn vùng sinh thái ven biển Kim Sơn.
Để tạo ra những giọt mật đạt chất lượng cao, người nuôi ong phải có sự am hiểu sâu sắc về đặc tính của từng mùa hoa, thời tiết và tập tính của đàn ong. Từ việc lựa chọn vị trí đặt ong, theo dõi hướng bay cho đến quan sát màu sắc của hoa để dự đoán sản lượng và chất lượng mật đều đòi hỏi kinh nghiệm được tích lũy qua nhiều năm. Đây cũng chính là yếu tố tạo nên sự khác biệt của nghề nuôi ong dưới tán rừng ngập mặn so với nhiều vùng nuôi ong khác.
Nhờ điều kiện tự nhiên đặc trưng của vùng ven biển Kim Sơn với nền đất phù sa màu mỡ, nguồn nước lợ giàu khoáng chất cùng môi trường trong lành, mật ong sú, vẹt biển nơi đây sở hữu hương vị riêng khó trộn lẫn. Mật có màu vàng hổ phách tự nhiên, vị ngọt thanh, không gắt, hậu vị sâu và dễ chịu. Đây được xem là dòng mật mang tính bản địa cao, phản ánh rõ nét đặc trưng sinh thái của vùng rừng ngập mặn ven biển Ninh Bình.
Nhận thấy tiềm năng lớn từ sản vật quê hương, anh Vũ Anh Toàn đã thành lập Công ty Cổ phần Thương mại Mật ong Sú Vẹt Biển Kim Sơn nhằm từng bước chuyên nghiệp hóa quy trình sản xuất. Từ khâu chăm sóc đàn ong, khai thác mật cho đến đóng gói và bảo quản đều được thực hiện theo hướng tiêu chuẩn hóa, bảo đảm chất lượng và an toàn thực phẩm.
Song song với đó, doanh nghiệp cũng chú trọng xây dựng thương hiệu, hoàn thiện hệ thống truy xuất nguồn gốc sản phẩm nhằm nâng cao niềm tin của người tiêu dùng. Trong bối cảnh thị trường ngày càng ưu tiên các sản phẩm sạch, minh bạch nguồn gốc và thân thiện với môi trường, mật ong sú, vẹt biển Kim Sơn đang từng bước khẳng định vị thế trên thị trường nông sản đặc sản.
Đặc biệt, sản phẩm hiện được định hướng phát triển theo tiêu chuẩn OCOP – chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” nhằm nâng cao giá trị nông sản địa phương. Với lợi thế về chất lượng, câu chuyện sản phẩm giàu bản sắc và yếu tố sinh thái đặc trưng, mật ong sú, vẹt biển Kim Sơn được đánh giá có nhiều tiềm năng đạt chuẩn OCOP 4 sao và hướng tới 5 sao trong thời gian tới.
Tuy nhiên, điều làm nên giá trị bền vững của sản phẩm không chỉ nằm ở chất lượng mật ong mà còn ở mối liên kết chặt chẽ giữa nghề nuôi ong với công tác bảo vệ rừng ngập mặn. Đối với người dân nơi đây, rừng không chỉ là tài nguyên thiên nhiên mà còn là “nguồn sống”. Nếu diện tích rừng suy giảm, những mùa hoa sú, hoa vẹt mất đi thì nghề nuôi ong cũng khó có thể tồn tại lâu dài.
Chính vì vậy, phát triển nghề nuôi ong đồng nghĩa với việc gìn giữ và bảo vệ rừng. Những đàn ong không chỉ tạo ra nguồn mật quý mà còn góp phần thụ phấn, duy trì sự phát triển của hệ sinh thái tự nhiên. Đây được xem là mô hình sinh kế bền vững, vừa tạo thu nhập ổn định cho người dân địa phương, vừa góp phần bảo tồn môi trường sinh thái ven biển.
Trong xu hướng tiêu dùng hiện đại, khi người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến sức khỏe và các sản phẩm gắn với trách nhiệm môi trường, mật ong sú, vẹt biển Kim Sơn không đơn thuần là một sản phẩm chăm sóc sức khỏe. Mỗi chai mật còn chứa đựng câu chuyện về vùng đất, con người và hành trình gìn giữ những giá trị tự nhiên quý giá của quê hương Ninh Bình.
Lựa chọn mật ong sú, vẹt biển Kim Sơn cũng đồng nghĩa với việc đồng hành cùng người dân địa phương trong nỗ lực bảo vệ rừng ngập mặn, gìn giữ nghề truyền thống và phát triển kinh tế bền vững. Đó không chỉ là giá trị của một sản phẩm đặc sản, mà còn là giá trị của sự hài hòa giữa con người và thiên nhiên.
Phạm Thảo
