Bệnh do virus Tembusu (TMUV) gây ra trên vịt - thường được người chăn nuôi gọi là "bệnh rụt mỏ" hoặc hội chứng viêm não, giảm đẻ - đang là mối đe dọa trực tiếp đến hiệu quả kinh tế của các hộ chăn nuôi thủy cầm. Với tốc độ lây lan nhanh qua đường tiêu hóa, hô hấp và các loại côn trùng hút máu. Bệnh này đòi hỏi người chăn nuôi phải nắm vững quy trình kỹ thuật phòng và trị bệnh nghiêm ngặt.

1. Triệu chứng lâm sàng

Để phát hiện sớm dịch bệnh, người chăn nuôi cần theo dõi sát sao các biểu hiện bất thường của đàn vịt qua từng giai đoạn phát triển và thể trạng bệnh:

Thể cấp tính (xảy ra ở mọi lứa tuổi của vịt): Vịt bỗng nhiên giảm ăn hoặc bỏ ăn hoàn toàn, uể oải, sốt cao, có xu hướng chụm lại một góc chuồng, lông xơ xác và lười vận động.

Triệu chứng thần kinh đặc trưng: Vịt bị liệt chân, đi đứng mất thăng bằng, xoay tròn, ngoẹo cổ, run rẩy hoặc ngửa cổ hẳn ra phía sau trước khi chết.

Biểu hiện đặc trưng ở vịt con: Cổ có xu hướng rút ngắn lại, mỏ quặp xuống (người chăn nuôi gọi là hiện tượng rụt mỏ), cơ thể còi cọc, chậm lớn và tỷ lệ tử vong rất cao nếu không can thiệp kịp thời.

Biểu hiện trên đàn vịt đẻ trứng: Sản lượng trứng sụt giảm đột ngột từ 30% đến 90% chỉ sau vài ngày. Trứng đẻ ra thường có hiện tượng vỏ mềm, méo mó, trứng dập vỡ nhiều hoặc không có vỏ cứng, lòng trắng loãng như nước.

2. Phòng và điều trị bệnh

Phòng bệnh

"Phòng bệnh hơn chữa bệnh" luôn là nguyên tắc vàng trong chăn nuôi; Người chăn nuôi cần áp dụng đồng bộ các giải pháp kỹ thuật an toàn sinh học: Vệ sinh chuồng trại, máng ăn, máng uống sạch sẽ hằng ngày. Định kỳ phun thuốc sát trùng toàn bộ khu vực chăn nuôi 2 lần/tuần bằng các loại hóa chất chuyên dụng như Iodine hoặc Benzalkonium Chloride. Không cho vịt uống nước từ ao hồ tự nhiên chưa qua xử lý lọc và khử trùng. Nguồn nước cấp cho đàn vịt phải đảm bảo sạch, mát và được xử lý định kỳ. Tiêm phòng vaccine Tembusu theo đúng khuyến cáo của cơ quan thú y địa phương cho cả đàn vịt thịt và vịt giống sinh sản. Tiêu diệt vật chủ trung gian: Virus Tembusu có khả năng lây truyền qua muỗi, mòng và các loại côn trùng hút máu. Do đó, cần thường xuyên phát quang bụi rậm, khơi thông cống rãnh và phun thuốc diệt côn trùng xung quanh khu vực chuồng trại để cắt đứt hoàn toàn đường lây truyền trung gian này.

Điều trị bệnh 

Khi phát hiện đàn vịt có biểu hiện nghi mắc bệnh Tembusu, người chăn nuôi cần bình tĩnh thực hiện ngay các bước xử lý kỹ thuật sau:

Tách toàn bộ đàn vịt có triệu chứng ốm ra khỏi khu vực chăn nuôi chung. Khử trùng nghiêm ngặt khu vực chuồng cũ để ngăn chặn mầm bệnh tiếp tục phát tán qua không gian hẹp.

Hạ sốt và tăng cường giải độc: Sử dụng các sản phẩm chứa Paracetamol hoặc hoạt chất hạ sốt chuyên dụng kết hợp cùng Vitamin C, chất điện giải và thảo dược giải độc gan thận. Cho uống liên tục từ 3 đến 5 ngày để hạ nhiệt cơ thể, nâng cao sức đề kháng tự nhiên cho vịt.

Do virus Tembusu làm suy giảm hệ miễn dịch nghiêm trọng, vịt rất dễ mắc thêm các bệnh kế phát do vi khuẩn (như E.coli, tụ huyết trùng hoặc bệnh đường hô hấp cấp); Cần sử dụng kháng sinh phổ rộng (Amoxicillin, Doxycycline hoặc Florfenicol) theo đúng liều lượng phòng bệnh để bảo vệ đàn vịt. Bổ sung đều đặn nhóm Vitamin B, các loại men tiêu hóa và khoáng chất vào nguồn nước uống để kích thích vịt thèm ăn trở lại, nhanh chóng hồi phục thể trạng./.