Giữa vùng quê Phú Xuyên giàu truyền thống nghề thủ công của Thủ đô, thôn Trần Phú được biết đến với nghề sản xuất cước lưới - một nghề đặc biệt bởi không gian sản xuất nằm giữa đồng bằng nhưng lại gắn bó mật thiết với đời sống sông nước và nghề biển. Qua nhiều thế hệ, những sợi cước, mắt lưới đã trở thành một phần trong đời sống kinh tế, văn hóa của người dân nơi đây.

Theo tư liệu của địa phương, Trần Phú xưa là làng Địa Mãn, một làng Việt cổ có lịch sử hơn 1.000 năm. Nghề làm ngư lưới cụ được trao truyền qua nhiều thế hệ, trở thành nghề sinh kế quan trọng của người dân. Năm 2012, làng nghề cước lưới Trần Phú được công nhận là làng nghề truyền thống Hà Nội.

Trước đây, sản xuất lưới chủ yếu được thực hiện thủ công. Người thợ phải trải qua nhiều công đoạn như se sợi, đan lưới, sâu lưới, thắt lưới, thắt phao, kẹp chì, kẹp đá để hoàn thiện một tấm lưới đánh cá. Mỗi công đoạn đòi hỏi sự tỉ mỉ, kiên trì và kinh nghiệm được tích lũy qua nhiều năm.

Theo thời gian, để đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của thị trường, người dân Trần Phú từng bước đưa máy móc vào sản xuất. Từ khoảng năm 1996 - 1997, máy móc bắt đầu được ứng dụng, góp phần nâng cao năng suất, giảm sức lao động và tạo điều kiện để nghề phát triển mạnh hơn.

Điều đáng ghi nhận là máy móc không làm mất đi giá trị của nghề truyền thống. Ngược lại, người dân đã biết kết hợp giữa kinh nghiệm thủ công với công nghệ để nâng cao chất lượng, đa dạng hóa sản phẩm. Từ những loại lưới phục vụ đánh bắt thủy sản, các cơ sở còn sản xuất lưới che chắn hoa màu, lưới công trình, dụng cụ đánh bắt và nhiều sản phẩm phục vụ đời sống.

Hiện nay, nghề cước lưới đã trở thành một trong những ngành nghề quan trọng của thôn Trần Phú. Theo Trưởng thôn Trần Phú Đinh Văn Quyền, sản phẩm lưới Trần Phú không chỉ tiêu thụ tại nhiều tỉnh, thành trong cả nước mà còn được xuất khẩu sang một số thị trường như Trung Quốc, Lào, Campuchia, Thái Lan, Myanmar,... Nghề tạo việc làm cho hàng nghìn người dân trong thôn và lao động ở khu vực lân cận.

Từ một nghề gắn với sản xuất thủ công truyền thống, người dân Trần Phú đang từng bước chuyển sang tư duy sản xuất hàng hóa. Các cơ sở chú trọng hơn đến mẫu mã, chủng loại, chất lượng sản phẩm; đồng thời chủ động quảng bá, giới thiệu sản phẩm thông qua mạng xã hội và các nền tảng thương mại điện tử, mở rộng khả năng tiếp cận khách hàng.

Đây cũng là hướng đi phù hợp với định hướng phát triển làng nghề của xã Phú Xuyên, trong đó chú trọng kết hợp giữa bảo tồn nghề truyền thống với phát triển kinh tế, thương mại, dịch vụ và du lịch làng nghề. Địa phương đã từng bước đưa sản phẩm làng nghề đến các hoạt động trưng bày, quảng bá, xúc tiến thương mại, góp phần lan tỏa giá trị và thương hiệu của sản phẩm truyền thống.

Điều làm nên sức sống của nghề lưới Trần Phú không chỉ nằm ở những sản phẩm được tạo ra, mà còn ở tinh thần gìn giữ nghề của người dân. Trong bối cảnh kinh tế thị trường và quá trình đô thị hóa diễn ra mạnh mẽ, việc một nghề truyền thống vẫn được duy trì, phát triển cho thấy sức sống của những giá trị nghề nghiệp được cha ông trao truyền.

Thời gian tới, để nghề cước lưới Trần Phú phát triển bền vững, việc tiếp tục đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm, xây dựng thương hiệu, mở rộng thị trường và đẩy mạnh chuyển đổi số trong quảng bá, tiêu thụ sản phẩm là những hướng đi cần được quan tâm. Cùng với đó, việc quan tâm đào tạo lớp thợ trẻ, giữ gìn kỹ thuật truyền thống và xây dựng không gian trải nghiệm nghề sẽ góp phần biến giá trị văn hóa làng nghề thành nguồn lực phát triển kinh tế địa phương.

Từ những sợi cước nhỏ bé, người dân Trần Phú đã tạo nên một nghề đặc trưng giữa lòng Thủ đô. Giữ nghề hôm nay không chỉ là giữ một kế sinh nhai, mà còn là giữ ký ức, kỹ năng và bản sắc của một cộng đồng. Khi truyền thống được kết hợp với công nghệ, thị trường và tư duy sản xuất mới, những mắt lưới Trần Phú đang tiếp tục nối dài hành trình vươn xa, góp phần làm phong phú thêm diện mạo làng nghề và kinh tế nông thôn Hà Nội./.