Theo dòng chảy của nghệ thuật thủ công đương đại, hoa đất không chỉ là một kỹ thuật mà trở thành một hình thức biểu đạt thẩm mỹ, nơi mỗi nghệ nhân gửi vào đó góc nhìn riêng về cái đẹp. Ở Việt Nam, đối với những người yêu hoa đất, có lẽ không ai là không biết tới chị Lê Thị Ngọc Quỳnh, là một trong những người đầu tiên đưa nghệ thuật hoa đất về Việt Nam. Với những người yêu hoa ở Hà Nội, cửa hàng hoa đất Yukiko Design trên phố Yên Phụ của chị Lê Thị Ngọc Quỳnh đã trở thành một địa chỉ quen thuộc. Hơn 20 năm gắn bó với nghề, chị Lê Thị Ngọc Quỳnh không chỉ tạo nên những bông hoa đất mang vẻ đẹp tinh tế, sống động mà còn góp phần đưa một loại hình nghệ thuật thủ công có nguồn gốc từ Nhật Bản đến gần hơn với công chúng Thủ đô.

Từ cơ duyên với hoa đất đến hành trình bền bỉ với nghề

Năm 1995, trong thời gian sang Nhật Bản làm việc, chị Lê Thị Ngọc Quỳnh tình cờ biết đến nghệ thuật làm hoa đất - một thú chơi tinh tế đã có lịch sử hàng trăm năm tại đất nước mặt trời mọc. Những bông hoa được tạo nên từ đất với dáng vẻ mềm mại, tự nhiên đã để lại trong chị ấn tượng sâu sắc. 

Niềm say mê thôi thúc chị tranh thủ thời gian học nghề từ một nghệ nhân Nhật Bản. Vừa làm việc tại công ty, chị vừa miệt mài học hỏi, thực hành từng công đoạn. Sau 4 năm học nghề, chị thành thạo từ lựa chọn nguyên liệu, pha màu đến tạo nụ, uốn cành, ghép lá và tạo dáng cho từng loại hoa.

Năm 2005, trở về Hà Nội, chị mạnh dạn khởi nghiệp với nghề làm hoa đất, giới thiệu đến người yêu hoa một sản phẩm còn khá mới mẻ vào thời điểm đó. Không dừng lại ở những gì đã học, chị tiếp tục tìm hiểu nghệ thuật làm hoa đất của Thái Lan. Nếu hoa đất Nhật Bản thiên về vẻ đẹp tinh tế, thanh nhã và hoàn toàn thủ công thì hoa đất Thái Lan nổi bật bởi màu sắc và việc sử dụng khuôn đúc. Từ sự trải nghiệm và sáng tạo, chị Quỳnh đã kết hợp hài hòa hai cách làm, vừa giữ được nét tinh tế của hoa đất Nhật Bản, vừa tạo thêm sự phong phú, đa dạng trong sản phẩm. Cách làm này cũng giúp rút ngắn một số công đoạn, nâng cao hiệu quả nhưng vẫn giữ được dấu ấn thủ công của người nghệ nhân.

Để tạo nên một bông hoa đất đẹp, người thợ không chỉ cần đôi bàn tay khéo léo mà còn phải có sự kiên trì, óc quan sát và tình yêu đặc biệt với hoa. Theo kinh nghiệm của chị Ngọc Quỳnh, những chậu hoa càng nhiều bông nhỏ thì mức độ công phu càng lớn. Với những chùm lan, cẩm tú cầu hay các loại hoa li ti, từng cánh hoa bé xíu đều phải được tạo hình cẩn thận. Khó nhất là pha màu và tạo dáng cánh hoa. Người thợ phải nhào màu với đất trắng thật đều để đạt được sắc độ mong muốn. Có những loại hoa mang màu sắc đặc trưng như lan Mô-ca-ra, lan nữ hoàng, địa lan, cẩm chướng..., người làm phải thử nghiệm rất nhiều lần mới có thể tái hiện gần như nguyên bản màu sắc, hình dáng, cánh và nhụy hoa. Những chi tiết nhỏ như nhụy hoa cũng đòi hỏi sự khéo léo đặc biệt bởi kích thước rất nhỏ, dễ ảnh hưởng đến vẻ tự nhiên của cả bông hoa.

Nhưng kỹ thuật thôi chưa đủ. Để một bông hoa đất thực sự có sức sống, người nghệ nhân còn phải biết “thổi hồn” vào tác phẩm. Đó là sự bay bổng trong cảm xúc, sự tinh tế trong quan sát và khả năng cảm nhận vẻ đẹp của từng loài hoa. Chính yếu tố ấy làm nên sự khác biệt giữa một sản phẩm được tạo ra bằng đôi tay và một tác phẩm được tạo nên bằng cả sự rung động của người làm nghề.

Gửi tâm trong từng tác phẩm 

Hoa đất có thể bắt đầu từ những nguyên liệu giản dị, nhưng để trở thành một tác phẩm hoàn chỉnh lại cần rất nhiều thời gian và tâm sức. Có lẽ bởi vậy, với chị Lê Thị Ngọc Quỳnh, làm hoa đất không đơn thuần là tạo ra một sản phẩm trang trí. Đó còn là quá trình gửi gắm tình yêu, sự kiên nhẫn và tâm huyết của người nghệ nhân vào từng cánh hoa, chiếc lá. Chị quan niệm, muốn nghệ thuật hoa đất có chỗ đứng, trước hết người làm nghề phải thực sự yêu nghề. Chính tình yêu ấy giúp người thợ đủ kiên trì để theo đuổi những công đoạn tưởng như rất nhỏ bé; đủ say mê để thử nghiệm nhiều lần cho đến khi tìm được sắc màu và hình dáng phù hợp; đồng thời đủ sáng tạo để mỗi tác phẩm không chỉ giống hoa thật mà còn mang dấu ấn riêng. Vì vậy, bên cạnh làm hoa đất chị Quỳnh còn sáng tạo ra các tác phẩm hoa, giỏ hoa kết hợp giữa đất sét và đá. Đá mang theo dấu ấn của thời đại, của tự nhiên nguyên sơ khi kết hợp với đất sét qua bàn tay người nghệ nhân trở thành hình hài của sáng tạo và cảm xúc.

Từ một loại hình nghệ thuật còn xa lạ với nhiều người, hoa đất dần được biết đến rộng rãi hơn tại Hà Nội và một số thành phố lớn. Không chỉ khách trong nước, nhiều du khách nước ngoài cũng tìm đến với những sản phẩm hoa đất tại Việt Nam. Với mong muốn nghệ thuật làm hoa đất được tiếp nối, chị Quỳnh còn tích cực dạy và truyền nghề cho những người yêu thích bộ môn này. Bởi theo chị, một nghề thủ công chỉ thực sự có sức sống khi có người kế tục, khi những kỹ thuật được trao truyền và tiếp tục được sáng tạo trong đời sống đương đại.

Hơn 20 năm gắn bó với hoa đất là hơn 20 năm chị Lê Thị Ngọc Quỳnh kiên trì theo đuổi một con đường không dễ dàng. Từ cơ duyên tại Nhật Bản, chị đã mang nghệ thuật ấy về Hà Nội, tiếp tục học hỏi, kết hợp những tinh hoa của nhiều cách làm và tạo nên dấu ấn riêng. Những bông hoa được tạo nên từ đất, qua bàn tay người nghệ nhân, trở nên mềm mại, duyên dáng và có sức sống như hoa thật. Nhưng điều làm nên giá trị bền lâu của những sản phẩm ấy không chỉ nằm ở kỹ thuật. Đó còn là chữ “tâm” của người làm nghề - sự tận tụy trong từng công đoạn, sự trân trọng đối với cái đẹp và khát vọng giữ gìn, lan tỏa một nghề thủ công bằng chính niềm say mê của mình. 

Chi tiết xin liên hệ:

Cửa hàng hoa đất Yukiko Design

Địa chỉ: Số 90D, phố Yên Phụ, thành phố Hà Nội

Đại diện: Chị Lê Thị Ngọc Quỳnh

Điện thoại: 0906.058.656./.