Giữa nhịp sống hiện đại với nhiều loại hình đồ chơi và sản phẩm giải trí mới, nghề nặn tò he - một nghề thủ công dân gian lâu đời của làng Xuân La (xã Phượng Dực, thành phố Hà Nội) vẫn bền bỉ được gìn giữ và phát triển. Trong hành trình ấy, nghệ nhân Đặng Văn Hậu được nhiều người biết đến như một người “giữ lửa”, không chỉ bảo tồn giá trị truyền thống mà còn sáng tạo để đưa tò he đến gần hơn với đời sống đương đại.

Tò he là một loại hình nghệ thuật dân gian độc đáo, có lịch sử hàng trăm năm. Từ những nguyên liệu giản dị như bột gạo nếp, phẩm màu tự nhiên và đôi bàn tay khéo léo của người thợ, những con giống, nhân vật cổ tích, hình tượng văn hóa dân gian hay các linh vật sinh động được tạo nên, chứa đựng nét đẹp văn hóa của người Việt.

Sinh ra và lớn lên trong gia đình nhiều đời làm nghề nặn tò he tại làng Xuân La, nghệ nhân Đặng Văn Hậu đã sớm gắn bó với những thúng bột, que tre và các sản phẩm dân gian của quê hương. Những trải nghiệm tuổi thơ đã hun đúc trong anh tình yêu sâu sắc với nghề truyền thống.

Nghệ nhân Đặng Văn Hậu chia sẻ rằng, nghề tò he không đơn thuần là tạo ra một món đồ chơi, mà còn là cách truyền tải những câu chuyện văn hóa, lịch sử, giáo dục thế hệ trẻ về bản sắc dân tộc. Mỗi sản phẩm tò he đều gửi gắm sự sáng tạo, tâm huyết và tình yêu đối với di sản văn hóa của cha ông.

Những năm gần đây, trước sự thay đổi của nhu cầu thị trường, nghệ nhân Đặng Văn Hậu đã chủ động đổi mới mẫu mã sản phẩm. Bên cạnh những hình tượng truyền thống như con gà, con trâu, nghệ nhân Đặng Văn Hậu còn sáng tạo thêm nhiều nhân vật cổ tích, anh hùng dân tộc, linh vật của các năm, nhân vật hoạt hình gần gũi với trẻ em. Sự kết hợp giữa yếu tố truyền thống và hiện đại đã giúp sản phẩm tò he Xuân La tiếp cận rộng rãi hơn với công chúng.

Không chỉ làm nghề, nghệ nhân Đặng Văn Hậu còn dành nhiều tâm huyết cho công tác truyền dạy. Anh thường xuyên tham gia các chương trình trải nghiệm tại trường học, bảo tàng, lễ hội văn hóa, hướng dẫn học sinh và du khách trong nước, quốc tế tìm hiểu nghệ thuật nặn tò he. Qua từng buổi trải nghiệm, người tham gia không chỉ được tự tay tạo hình sản phẩm mà còn hiểu hơn về giá trị của nghề thủ công truyền thống Việt Nam.

Đặc biệt, trong bối cảnh nhiều nghề truyền thống đứng trước nguy cơ mai một, việc truyền nghề cho thế hệ trẻ được nghệ nhân Đặng Văn Hậu coi là nhiệm vụ quan trọng. Anh tích cực hướng dẫn con cháu trong gia đình, đồng thời tham gia các lớp dạy nghề, các hoạt động quảng bá làng nghề nhằm khơi dậy niềm yêu thích của thanh thiếu niên đối với nghệ thuật dân gian.

Cùng với sự phát triển của du lịch văn hóa, nghề nặn tò he Xuân La đang có thêm nhiều cơ hội mới. Những sản phẩm tò he không chỉ xuất hiện trong các lễ hội truyền thống mà còn trở thành sản phẩm trải nghiệm, quà tặng văn hóa dành cho du khách. Nghệ nhân Đặng Văn Hậu cũng là một trong những người tích cực đưa hình ảnh tò he đến các sự kiện văn hóa, các chương trình giao lưu quốc tế, góp phần quảng bá nét đẹp văn hóa Việt Nam ra thế giới. Mỗi con tò he nhỏ bé là kết tinh của lịch sử, nghệ thuật và tâm hồn người Việt; đồng thời là cầu nối đưa các giá trị truyền thống đến với thế hệ hôm nay và mai sau.

Trong định hướng phát triển công nghiệp văn hóa của Thủ đô Hà Nội, việc bảo tồn và phát huy các làng nghề truyền thống gắn với du lịch trải nghiệm, giáo dục di sản đang ngày càng được quan tâm. Những nỗ lực trong hành trình gìn giữ và phát triển nghề thủ công truyền thống của nghệ nhân Đặng Văn Hậu cho thấy, khi người nghệ nhân biết trân trọng giá trị cội nguồn, đồng thời không ngừng sáng tạo, các sản phẩm nghề truyền thống hoàn toàn có thể thích ứng với đời sống hiện đại và tiếp tục lan tỏa sức sống bền bỉ./.