Từ một Hợp tác xã (HTX) chủ yếu làm nhiệm vụ điều hành sản xuất nông nghiệp, cung ứng các dịch vụ thiết yếu cho nông dân, HTX Dịch vụ tổng hợp Phú Chuyên (nay là xã Chuyên Mỹ), đang từng bước đổi mới phương thức hoạt động, mở rộng lĩnh vực sản xuất, kinh doanh, dịch vụ. Lấy khoa học kỹ thuật, cơ giới hóa, liên kết chuỗi giá trị và đa dạng hóa ngành nghề làm hướng đi, HTX đang góp phần tạo diện mạo mới cho kinh tế nông nghiệp, nông thôn Chuyên Mỹ.

Trong nhiệm kỳ 2021 - 2026, HTX gặp không ít khó khăn khi chi phí vật tư, xăng dầu và nhân công tăng; lao động nông nghiệp ngày càng thiếu; tình trạng bỏ ruộng vẫn còn xảy ra, trong khi sản xuất một số nơi còn nhỏ lẻ, tự phát. Những yếu tố đó đặt ra yêu cầu phải thay đổi cách tổ chức sản xuất nếu muốn nâng cao hiệu quả kinh tế trên cùng đơn vị diện tích.

Trước thực tế đó, HTX Dịch vụ tổng hợp xã Chuyên Mỹ đã từng bước chuyển từ tư duy “làm dịch vụ phục vụ sản xuất” sang chủ động tổ chức, định hướng và đồng hành cùng thành viên, nông dân trong quá trình sản xuất hàng hóa. HTX phối hợp với các thôn, đội sản xuất đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân thực hiện sản xuất “gọn vùng, gọn cánh, gọn giống”, đưa các giống cây trồng mới có năng suất, chất lượng và giá trị hàng hóa vào sản xuất.

Một trong những dấu ấn rõ nét là việc mạnh dạn đưa cơ giới hóa và tiến bộ kỹ thuật vào đồng ruộng. Mạ khay, cấy máy, phun thuốc bằng thiết bị bay không người lái và thu hoạch lúa bằng máy từng bước trở thành những khâu quan trọng trong sản xuất. Cách làm này không chỉ giảm sức lao động, giảm chi phí mà còn góp phần nâng cao năng suất, chất lượng nông sản và hạn chế tình trạng bỏ ruộng. HTX cũng là đơn vị đi đầu trong huyện Phú Xuyên (cũ) về triển khai, nhân rộng mạ khay, cấy máy và thiết bị bay không người lái. Đặc biệt, trong hai năm 2024 - 2025, HTX đã thực hiện thành công mô hình sản xuất lúa VietGAP với diện tích 130 ha, đồng thời được cấp mã vùng trồng cho 40 ha lúa. Từ sản xuất theo tập quán truyền thống, người nông dân từng bước tiếp cận phương thức sản xuất an toàn, có quy trình và hướng tới thị trường.

Điểm đáng chú ý trong quá trình chuyển mình của HTX là sản xuất ngày càng gắn với thị trường. Giai đoạn 2022 - 2025, HTX tổ chức liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị, gắn sản xuất với bao tiêu sản phẩm đối với các giống lúa chất lượng cao như Đài thơm 8, Thiên ưu 8, với diện tích liên kết khoảng 70 ha/năm. Đây là bước chuyển quan trọng, giúp người dân không chỉ quan tâm đến năng suất mà ngày càng chú trọng chất lượng, đầu ra và giá trị sản phẩm.

Nhận thấy tiềm năng có thể phát triển cây sen tại địa phương, năm 2026, HTX đã phối hợp với Trung tâm Khuyến nông Hà Nội triển khai mô hình trồng sen thích ứng với biến đổi khí hậu, bảo vệ môi trường và phù hợp nhu cầu thị trường, quy mô 10 ha với giống sen Bách Diệp hồng. Sau thời gian triển khai, cây sinh trưởng, phát triển tốt, thích nghi với điều kiện đất đai, nguồn nước và khí hậu địa phương. 

Theo đánh giá, năng suất hoa sen đạt khoảng 30.000 bông/ha. Lợi nhuận từ sản xuất hoa sen đạt hơn 40 - 80 triệu đồng/ha trong năm đầu tiên và có khả năng tăng từ năm thứ hai khi cây bước vào giai đoạn cho năng suất ổn định. Mô hình không chỉ dừng ở khâu sản xuất mà còn hướng tới xây dựng liên kết tiêu thụ. Trung tâm Khuyến nông Hà Nội đã kết nối doanh nghiệp với hợp tác xã để hỗ trợ bao tiêu sản phẩm. 

Giám đốc Hợp tác xã Dịch vụ tổng hợp xã Chuyên Mỹ Vũ Văn Đình cho biết, vùng đất trũng, chân ruộng sâu của địa phương khá phù hợp với cây sen. Đặc biệt, với sự hỗ trợ kết nối của Trung tâm Khuyến nông Hà Nội, HTX đã ký kết thỏa thuận với HTX Hoàng Trà về bao tiêu toàn bộ sản phẩm hoa Bách Diệp hồng của HTX với giá thu mua là 3.000 đồng/bông. Đây là tín hiệu tích cực để người dân tiếp tục mở rộng diện tích, đồng thời từng bước hình thành vùng nguyên liệu phục vụ chế biến.

Không chỉ thay đổi cách làm trong lĩnh vực trồng trọt, kinh tế trang trại và thủy sản cũng được HTX quan tâm phát triển. Trên địa bàn có khoảng 243 ha đất chuyển đổi nuôi trồng thủy sản với 151 hộ; doanh thu tại các trang trại được báo cáo ước đạt 220 - 230 triệu đồng/ha/năm, tổng sản lượng cá khoảng 1.410 tấn/năm. Mô hình nuôi cá VietGAP được thí điểm từ năm 2023 - 2024 với diện tích 36 ha tại 4 trang trại, cho hiệu quả cao hơn phương thức nuôi thông thường. Mô hình lúa - cá và nuôi cá theo tiêu chuẩn VietGAP tiếp tục được nhân rộng.

Đáng chú ý, HTX đã thành lập Câu lạc bộ trang trại với 80 thành viên. Không đơn thuần là nơi tập hợp các hộ sản xuất, câu lạc bộ trở thành cầu nối để các chủ trang trại tiếp cận tiến bộ kỹ thuật, trao đổi kinh nghiệm, tham quan mô hình hiệu quả, xử lý môi trường nước và phòng chống dịch bệnh. Cách làm này cho thấy vai trò của HTX đang được mở rộng từ cung ứng dịch vụ sang kết nối, hỗ trợ và tổ chức lại sản xuất.

Sau những kết quả đạt được, HTX Dịch vụ tổng hợp xã Chuyên Mỹ xác định giai đoạn 2026 -2031 sẽ tiếp tục là chặng đường đổi mới mạnh mẽ. Trọng tâm là nâng cao năng lực quản trị, tổ chức lại sản xuất, mở rộng cơ giới hóa, phát triển nông nghiệp VietGAP, hữu cơ, tuần hoàn, nông nghiệp thông minh và công nghệ cao; đồng thời tăng cường liên kết với doanh nghiệp để hình thành những vùng sản xuất hàng hóa tập trung, có hợp đồng bao tiêu.

HTX đặt mục tiêu duy trì diện tích gieo trồng trên 1.400 ha/vụ; đưa tỷ lệ cấy máy lên 85 - 90%; phun thuốc trừ ốc bằng thiết bị bay trên 100% diện tích và bón phân bằng thiết bị bay khoảng 50% diện tích. Đối với kinh tế trang trại, HTX phấn đấu tăng thêm 30 - 50 hộ nuôi cá theo tiêu chuẩn VietGAP, đưa doanh thu bình quân trang trại lên 400 - 450 triệu đồng/ha/năm và xây dựng từ 5 - 10 mô hình nông nghiệp thông minh, công nghệ cao. 

HTX cũng định hướng phát triển thêm các dịch vụ cung ứng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, chế phẩm thú y và thủy sản, chế biến nông sản, du lịch làng nghề kết hợp du lịch sinh thái, quản lý chợ dân sinh, thu gom rác gắn với bảo vệ môi trường. Đây là hướng đi cho thấy tư duy phát triển HTX đang chuyển từ đơn thuần phục vụ sản xuất sang xây dựng một hệ sinh thái dịch vụ phục vụ sản xuất và đời sống cộng đồng.

Từ những thửa ruộng sản xuất nhỏ lẻ, những khâu dịch vụ truyền thống, HTX Dịch vụ tổng hợp xã Chuyên Mỹ đã từng bước tạo dựng phương thức tổ chức sản xuất mang lại giá trị gia tăng cao cho bà con nông dân. Đó cũng chính là hành trình chuyển mình của HTX lấy lợi ích của thành viên và người dân làm trung tâm, lấy đổi mới sáng tạo làm động lực, lấy liên kết và thị trường làm hướng đi, từng bước đưa kinh tế nông nghiệp Chuyên Mỹ phát triển theo hướng hiện đại, hiệu quả và bền vững./.