Với mục tiêu xây dựng Thủ đô “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc”, thành phố Hà Nội đang triển khai thí điểm mô hình “xã, phường Xã hội chủ nghĩa” – một bước đi nhằm cụ thể hóa các giá trị, mục tiêu, đặc trưng của chủ nghĩa xã hội Việt Nam ngay từ cơ sở, đồng thời hình thành mô hình quản trị hiện đại, dân chủ, kỷ cương, nhân văn, phục vụ Nhân dân. Theo Quyết định số 3489/QĐ-UBND ngày 12/7/2026 của UBND thành phố Hà Nội, mô hình được triển khai thí điểm tại xã Phúc Thịnh và xã Thư Lâm, trong giai đoạn 2026-2030.

Lấy người dân làm trung tâm của phát triển

“Xã, phường Xã hội chủ nghĩa” không chỉ được nhìn nhận qua những công trình hạ tầng hay các chỉ tiêu kinh tế, mà quan trọng hơn là chất lượng cuộc sống, sự hài lòng và mức độ thụ hưởng của người dân. Một địa bàn phát triển phải là nơi người dân được sống trong môi trường an toàn, xanh, sạch; có sinh kế ổn định, cơ hội phát triển; được tiếp cận thuận lợi các dịch vụ thiết yếu và được tham gia vào quá trình quản lý, xây dựng cộng đồng.

Mô hình được triển khai trên nhiều phương diện: xây dựng hệ thống chính trị cơ sở vững mạnh, quản trị phục vụ; phát triển hạ tầng đồng bộ; xây dựng nền kinh tế xanh, số hóa, tuần hoàn; bảo đảm an sinh xã hội; phát triển văn hóa, con người; xây dựng môi trường sống xanh, an toàn, bền vững; đẩy mạnh khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Phúc Thịnh, Thư Lâm – hai xã được lựa chọn tiên phong

Việc lựa chọn Phúc Thịnh và Thư Lâm làm địa bàn thí điểm có ý nghĩa quan trọng trong quá trình xây dựng và hoàn thiện mô hình. Đây là hai xã liền kề, có những đặc điểm phát triển đa dạng, vừa có không gian đô thị hóa, hạ tầng và dịch vụ, vừa có nông nghiệp, làng nghề, hệ sinh thái sông hồ và cộng đồng dân cư. Hai xã này cơ bản hội tụ tiêu chí tổ chức không gian và dư địa phát triển, có vị trí tương đối độc lập, thuận lợi kết nối với các trục giao thông chính, hành lang xanh, hệ thống sông hồ và các không gian chức năng liên quan, đô thị hoá nhanh theo hướng xanh - thông minh - bền vững, có định hướng phát triển phù hợp; thí điểm song song, đến thời điểm cơ bản hoàn thiện sẽ nghiên cứu, báo cáo đề xuất Trung ương xem xét cho phép hợp nhất thành một theo thẩm quyền; với kỳ vọng, đến năm 2030 cơ bản xây dựng được một mô hình xã/phường xã hội chủ nghĩa đảm bảo quy mô, điều kiện đáp ứng nhu cầu, thu hút khoảng 700.000 Người dân sinh sống. 

Mô hình “xã, phường Xã hội chủ nghĩa” được xây dựng trên 8 nội dung cốt lõi: xây dựng hệ thống chính trị cơ sở vững mạnh, quản trị phục vụ và phát huy quyền làm chủ của Nhân dân; phát triển hạ tầng hiện đại, đồng bộ và không gian sống thông minh; phát triển kinh tế gắn với lực lượng sản xuất hiện đại, xanh, số hóa, tuần hoàn; bảo đảm an sinh xã hội, công bằng và phát triển bao trùm; phát triển văn hóa, con người Hà Nội thanh lịch, văn minh; xây dựng môi trường sống xanh, an toàn, bền vững; bảo đảm quốc phòng, an ninh và mở rộng đối ngoại nhân dân; thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Những nội dung này cho thấy đây không phải là một mô hình phát triển đơn lĩnh vực, mà là một chỉnh thể thống nhất, trong đó kinh tế, văn hóa, xã hội, môi trường, quản trị và đời sống người dân có mối quan hệ chặt chẽ.

Môi trường xanh – nền tảng của chất lượng sống

Trong tổng thể mô hình, xây dựng môi trường sống xanh, an toàn và bền vững có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Bởi chất lượng môi trường gắn trực tiếp với sức khỏe, sinh kế và hạnh phúc của mỗi người dân. Với vai trò được Thành phố giao, Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì phát triển môi trường sống xanh, kinh tế tuần hoàn trong quá trình triển khai mô hình “xã, phường Xã hội chủ nghĩa”.

Kế hoạch số 135/KH-SNNMT ngày 14/7/2026 của Sở Nông nghiệp và Môi trường đã cụ thể hóa các nhiệm vụ theo hướng thiết thực. Trong đó, tập trung vào 6 hợp phần: dữ liệu nền, bản đồ số và giám sát môi trường; chất thải, phân loại tại nguồn và kinh tế tuần hoàn; nước sạch, nước thải, sông hồ, thủy lợi và chống ngập; không gian xanh, hành lang sinh thái và mô hình “Làng trong phố - Phố trong làng”; nông nghiệp đô thị, sinh kế, kinh tế tuần hoàn và chuỗi giá trị; sự tham gia, giám sát, công khai dữ liệu và đánh giá của người dân.

Từ những định hướng đó, môi trường xanh không còn là nhiệm vụ riêng của cơ quan quản lý mà trở thành trách nhiệm chung của chính quyền, doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ sản xuất và từng người dân.

Xây dựng “xã, phường Xã hội chủ nghĩa” vì thế không phải là nhiệm vụ của riêng chính quyền hay một ngành, một cấp. Đó là quá trình cần sự chung sức của cả hệ thống chính trị, doanh nghiệp và Nhân dân. Khi mỗi người dân được tham gia, được thụ hưởng và cảm nhận rõ những thay đổi tích cực trong cuộc sống, khi môi trường ngày càng xanh hơn, kinh tế phát triển bền vững hơn và cộng đồng ngày càng đoàn kết, văn minh hơn, thì những giá trị của mô hình sẽ thực sự được hiện thực hóa từ cơ sở.

Đó cũng chính là nền tảng để Hà Nội từng bước xây dựng những cộng đồng dân cư văn hiến, văn minh, hiện đại, nhân văn và hạnh phúc, góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Thủ đô ngày càng giàu đẹp, đáng sống.