Nghị định số 281/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 123/2024/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai, có hiệu lực từ ngày 31/8/2026. Nghị định tập trung điều chỉnh thẩm quyền xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả, cách xác định số lợi bất hợp pháp và một số hành vi vi phạm trong quản lý, sử dụng đất.

Theo quy định mới, Chủ tịch UBND cấp xã được nâng thẩm quyền xử phạt tiền đến 250 triệu đồng đối với các hành vi thuộc phạm vi được giao, đồng thời được áp dụng một số biện pháp khắc phục hậu quả. Việc tăng thẩm quyền nhằm tạo điều kiện để chính quyền cơ sở chủ động hơn trong phát hiện và xử lý vi phạm đất đai trên địa bàn.

Nghị định cũng làm rõ việc xác định số lợi bất hợp pháp mà tổ chức, cá nhân có được từ việc sử dụng đất vi phạm. Khoản lợi này được xác định bằng tiền và phải nộp vào ngân sách nhà nước. Trường hợp nhiều tổ chức, cá nhân cùng vi phạm trên một thửa đất, số lợi bất hợp pháp được chia đều cho các bên; các khoản tiền đã nộp vào ngân sách từ việc sử dụng đất vi phạm được khấu trừ khi xác định số tiền phải nộp.

Về biện pháp khắc phục hậu quả, người vi phạm có thể bị buộc khôi phục tình trạng ban đầu của đất, khôi phục mốc địa giới, thực hiện lại thủ tục hành chính về đất đai hoặc nộp lại giấy tờ bị tẩy xóa, sửa chữa, làm sai lệch nội dung, giấy tờ giả đã sử dụng.

Đối với hành vi không đăng ký biến động đất đai, mức phạt từ 2-3 triệu đồng tiếp tục được áp dụng đối với các trường hợp thuộc diện phải đăng ký. Tuy nhiên, trường hợp nhận quyền sử dụng đất để thực hiện dự án đầu tư thông qua thỏa thuận về nhận quyền sử dụng đất theo quy định của Luật Đất đai được bổ sung vào nhóm không xử phạt do không đăng ký biến động.

Nghị định đồng thời quy định cụ thể hơn thẩm quyền xử phạt của một số cơ quan, chức danh, trong đó có một số chức danh thuộc lực lượng Công an nhân dân đối với hành vi vi phạm liên quan đến sử dụng đất phục vụ mục đích an ninh; đồng thời quy định cách xử lý đối với các vụ việc đã lập biên bản, đã có quyết định xử phạt hoặc đang giải quyết trước thời điểm Nghị định có hiệu lực.

Nghị định số 281/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 31/8/2026, góp phần hoàn thiện cơ chế xử lý vi phạm đất đai, tăng tính chủ động của chính quyền cơ sở và làm rõ hơn trách nhiệm khắc phục, nghĩa vụ tài chính của người vi phạm.