UBND thành phố Hà Nội ban hành Kế hoạch số 400/KH-UBND ngày 15/10/2026 về tăng cường, quyết liệt thực hiện các biện pháp kiểm soát, ứng phó ô nhiễm không khí trên địa bàn Thành phố. Kế hoạch tập trung kiểm soát nguồn thải, chủ động cảnh báo sớm, bảo vệ sức khỏe người dân và gắn kết quả thực hiện với trách nhiệm của từng cơ quan, địa phương, chủ nguồn thải.

Theo Kế hoạch, ô nhiễm không khí tại Hà Nội chủ yếu là bụi mịn PM2.5, thường gia tăng vào mùa khô và những ngày thời tiết nghịch nhiệt. Năm 2025, nồng độ PM2.5 trung bình năm đạt 48,5 µg/m³; số ngày vượt ngưỡng quy chuẩn chiếm khoảng một phần ba số ngày trong năm. Từ đầu năm 2026 đến thời điểm xây dựng Kế hoạch, tỷ lệ ngày có chất lượng không khí tốt và trung bình đạt 74,42%. Dù đã có chuyển biến, áp lực phát thải từ xây dựng, giao thông, sản xuất và sinh hoạt vẫn lớn.

Kiểm soát chặt bụi xây dựng và phương tiện vận chuyển

Sở Xây dựng chủ trì lập danh mục, phân loại công trường theo nguy cơ phát tán bụi; ưu tiên công trình đang đào đất, san nền, phá dỡ, gần trường học, bệnh viện và khu dân cư. Chủ đầu tư, nhà thầu phải che chắn, phủ kín vật liệu, duy trì đường nội bộ sạch, áp dụng hút bụi hoặc làm ẩm tại nơi phát sinh; không đổ, ném phế thải tự do từ trên cao.

Xe chở vật liệu, đất và phế thải phải được kiểm tra che phủ, độ kín thùng; rửa sạch bánh xe, gầm và phần thân bám bùn đất trước khi ra đường. Công trường phải có người kiểm soát từng ca, nhật ký xe và camera tại khu vực rửa xe, cổng ra. Trong tháng 10/2026, hoàn thành danh mục công trình lớn trên 1 ha và công trình nguy cơ cao; yêu cầu 100% công trình lớn giám sát bụi bằng cảm biến, camera, AI hoặc công nghệ phù hợp, kết nối dữ liệu về công an và UBND cấp xã.

Trước ngày 15/11/2026, hàng rào công trường nhà cao tầng, khu đô thị phải cao tối thiểu 3 m, có tường bao cao tối thiểu 40 cm, hệ thống phun sương dập bụi và camera lưu dữ liệu ít nhất 30 ngày. Các công việc đào đường, vỉa hè phải thi công cuốn chiếu, phấn đấu hoàn trả trong ngày; nếu chưa thể hoàn trả phải che phủ, quây kín và kiểm soát bụi. Thành phố triển khai đợt cao điểm 30 ngày kiểm tra vệ sinh môi trường tại công trình đầu tư công.

Công an Thành phố tăng cường xử lý xe không che phủ kín, làm rơi vãi, chở quá tải, đổ thải trái phép; truy xuất trách nhiệm công trường, chủ xe và đơn vị vận tải. Chủ đầu tư phải thu gom ngay bùn đất rơi vãi tại cổng và đoạn đường bị ảnh hưởng trong phạm vi 50–100 m theo tuyến xe ra vào. Việc làm sạch đường phải kết hợp thu gom, quét hút và rửa khi phù hợp; không quét khô, thổi bụi. Trong đợt tăng cường, Kế hoạch đề xuất ít nhất hai lượt làm sạch mỗi ngày ở tuyến trọng điểm có tích tụ bụi.

Ngăn đốt ngoài trời và giảm phát thải giao thông công nghiệp

UBND xã, phường phải xác định điểm thường xảy ra đốt rác, lá cây, phụ phẩm nông nghiệp; bố trí lực lượng giám sát, xử lý ngay khi phát hiện. Đồng thời tổ chức thu gom, hướng dẫn ủ hữu cơ, tái sử dụng hoặc chuyển giao xử lý. Sở Nông nghiệp và Môi trường nghiên cứu phương án hỗ trợ thu gom, tái chế, xử lý rơm rạ, báo cáo trước ngày 15/11/2026 theo hướng Thành phố hỗ trợ 100% việc xử lý, tái chế toàn bộ rơm rạ.

Thành phố tiếp tục phát triển giao thông công cộng, chuyển đổi phương tiện sang năng lượng sạch, hoàn thiện hạ tầng sạc và đổi pin; kiểm soát khí thải theo lộ trình của Chính phủ, triển khai Vùng phát thải thấp theo quy định. Các cơ sở công nghiệp, làng nghề, khu xử lý chất thải phải vận hành đầy đủ hệ thống xử lý khí thải, duy trì truyền dữ liệu quan trắc đối với đối tượng có nghĩa vụ; tăng kiểm tra nguồn nguy cơ cao khi có dự báo ô nhiễm.

Cảnh báo sớm và công khai trách nhiệm xử lý

Khi có tín hiệu nguy cơ ô nhiễm, Thành phố phát nhận định sớm trước 5–7 ngày; cập nhật phạm vi, mức độ nguy cơ trước 48–72 giờ và tiếp tục rà soát trước 24 giờ để điều chỉnh lực lượng, biện pháp ứng phó. Ngành y tế đưa ra khuyến cáo theo mức ô nhiễm và nhóm nguy cơ; ngành giáo dục hướng dẫn điều chỉnh hoạt động ngoài trời, học tập. Khi VN_AQI từ 301 trở lên, khẩn trương xem xét phương án bảo vệ học sinh tại khu vực bị ảnh hưởng.

Người dân được hướng dẫn phản ánh vi phạm qua iHanoi và các kênh Thành phố công bố. Vụ việc phải có đầu mối, thời hạn phản hồi, bằng chứng trước và sau xử lý; kết quả được tổng hợp, công khai hằng tuần. Chủ tịch UBND xã, phường chịu trách nhiệm nếu để điểm ô nhiễm kéo dài, tái diễn mà không xử lý hoặc báo cáo đúng thẩm quyền. Sở Nội vụ xây dựng tiêu chí đánh giá, định kỳ ba tháng tổng hợp, công khai kết quả. Các đơn vị phải gửi đầu mối, phương án triển khai trong bảy ngày làm việc từ khi ban hành Kế hoạch; sự vụ phát sinh báo cáo ngay trong ngày./.