Mùa đông tại khu vực Hà Nội và các tỉnh phía Bắc thường xuất hiện các đợt rét đậm, rét hại kéo dài, kèm theo sương muối làm lượng cỏ tự nhiên suy giảm nghiêm trọng. Việc chủ động dự trữ và chế biến thức ăn cho đàn trâu, bò trước khi bước vào mùa lạnh là yếu tố quyết định giúp duy trì sức khỏe, hạn chế tình trạng trâu, bò bị sụt cân, suy nhược hoặc mắc bệnh.

Để bảo đảm nguồn dinh dưỡng đầy đủ và liên tục cho đàn trâu, bò trong suốt mùa đông, bà con chăn nuôi cần áp dụng đồng bộ các giải pháp kỹ thuật sau:

1. Dự trữ và nâng cao giá trị dinh dưỡng của rơm rạ

Rơm rạ sau thu hoạch lúa mùa là nguồn thức ăn thô khô dồi dào tại các vùng sản xuất nông nghiệp của Hà Nội như Ba Vì, Cổ Đô, Hồng Sơn, Phúc Sơn, Hòa Xá, Đại Xuyên, Phượng Dực, Chuyên Mỹ…

- Dự trữ rơm khô: Rơm sau khi gặt cần được phơi khô hoàn toàn (độ ẩm dưới 15%), ép cuộn hoặc thu gom và chất thành cây rơm hoặc xếp trong kho có mái che, đảm bảo thông thoáng, không bị ẩm mốc hay mưa hắt.

- Kỹ thuật ủ rơm với ure (kiềm hóa rơm): Giúp mềm rơm, tăng hàm lượng đạm và giúp trâu bò tiêu hóa tốt hơn.

+ Công thức ủ: 100 kg rơm khô + 4 kg ure + 2 - 3 kg muối ăn + 40 - 50 lít nước sạch.

+ Cách làm: Hòa tan ure và muối vào nước. Rải rơm thành từng lớp dày 15 - 20 cm, dùng bình tưới đều nước ure đã pha, nén chặt rồi tiếp tục rải lớp khác. Sau khi hoàn thành, dùng bạt ni lông bọc kín, tránh không khí lọt vào. Sau 7 - 10 ngày ủ có thể lấy ra cho trâu, bò ăn.

2. Kỹ thuật ủ chua cỏ tươi và phụ phẩm nông nghiệp

Ủ chua là phương pháp bảo quản thức ăn xanh hiệu quả giúp giữ nguyên giá trị dinh dưỡng trong thời gian dài (nguyên liệu chính là: cỏ VA06, cỏ voi, thân cây ngô sau thu hoạch…).

- Chuẩn bị nguyên liệu: Cỏ tươi hoặc thân cây ngô thu hoạch đúng độ tuổi, thu cắt vào ngày khô ráo, đem băm ngắn từ 3 - 5 cm.

- Công thức: 100 kg cỏ tươi đã băm + 3 - 5 kg rỉ mật đường (hoặc cám gạo) + 0,5 kg muối ăn.

- Quy trình ủ: Tiến hành ủ trong bể bê tông, túi ủ chuyên dụng hoặc đào hố ủ lót bạt. Rải từng lớp nguyên liệu dày khoảng 15 - 20 cm, rắc đều hỗn hợp phụ gia rồi nén thật chặt (càng chặt càng tốt để đẩy hết không khí ra ngoài). Sau khi đầy hố/túi, buộc chặt hoặc dùng bạt phủ kín.

- Sử dụng: Sau khoảng 2 - 3 tuần ủ, cỏ chín chua có mùi thơm nhẹ, màu vàng nhạt là có thể cho trâu bò ăn. Mỗi con trâu, bò trưởng thành có thể ăn từ 7 - 12 kg cỏ ủ chua/ngày.

3. Tận dụng và dự trữ phụ phẩm công nghiệp chế biến

Tại Hà Nội, nguồn phụ phẩm chế biến nông sản rất phong phú như bã bia, bã đậu phụ, bã sắn từ các nhà máy và làng nghề.

- Bã bia, bã đậu: Chứa hàm lượng đạm cao, giúp trâu, bò phát triển tốt. Cần cho ăn tươi trong ngày hoặc phối trộn với cám ngô, cám gạo và men vi sinh để ủ chua ngắn ngày, giúp kéo dài thời gian bảo quản từ 15 - 30 ngày.

- Thức ăn tinh bổ sung: Chủ động tích trữ các loại hạt ngũ cốc (ngô hạt, cám gạo, sắn khô). Trong những ngày rét đậm (nhiệt độ dưới 12⁰C), ngoài thức ăn thô xanh, cần bổ sung thêm 2 - 3 kg thức ăn tinh/con/ngày kết hợp pha nước ấm cho trâu, bò uống để tăng khả năng chống chịu nhiệt độ thấp.

4. Một số lưu ý khi cho trâu, bò ăn trong mùa đông

- Không cho trâu, bò ăn thức ăn bị nấm mốc, hôi thối hoặc đóng đông lạnh.

- Khi bắt đầu cho trâu, bò ăn thức ăn ủ chua hoặc rơm ủ ure, cần tập cho ăn từ từ (tăng dần lượng ăn trong 3 - 5 ngày) để hệ vi sinh vật dạ cỏ thích nghi.

- Luôn bảo đảm cung cấp đủ nước uống sạch, nên bổ sung thêm muối ăn hoặc tảng đá liếm khoáng trong chuồng nuôi.

Chủ động áp dụng đúng các kỹ thuật dự trữ thức ăn sẽ giúp người chăn nuôi bảo đảm nguồn dinh dưỡng ổn định, bảo vệ an toàn cho đàn trâu, bò qua mùa đông và nâng cao hiệu quả kinh tế trong chăn nuôi trâu, bò./.