Theo thống kê của Thành phố, Hà Nội hiện có khoảng 1.350 làng nghề và làng có nghề, trong đó 337 làng nghề, làng nghề truyền thống và nghề truyền thống đã được UBND Thành phố công nhận, chiếm tỷ lệ lớn nhất cả nước. Trong số các làng nghề nổi tiếng phải kể đến làng nghè gốm sứ Bát Tràng. Làng nghề đã được công nhận là thành viên Mạng lưới các thành phố thủ công sáng tạo thế giới năm 2024.

Làng gốm sứ Bát Tràng (xã Bát Tràng, thành phố Hà Nội) được hình thành từ thế kỷ XIV-XV khi các dòng họ làm gốm từ Ninh Bình di cư đến vùng Bạch Thổ phường (nay là xã Bát Tràng) để lập nghiệp. Nhờ nguồn đất sét trắng dồi dào, Bát Tràng nhanh chóng phát triển, ban đầu chuyên sản xuất vật dụng sinh hoạt, sau đó mở rộng sang các dòng gốm cao cấp phục vụ tầng lớp quý tộc và cung đình.

Thời kỳ hoàng kim của gốm sứ bát Tràng là vào thế kỷ XV-XVII. Không chỉ phổ biến trong nước, gốm sứ Bát Tràng còn được xuất khẩu sang Nhật Bản, Trung Quốc và nhiều nước Đông Nam Á. 

Thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX, Bát Tràng đối mặt với nhiều khó khăn khi các sản phẩm gốm sứ ngoại nhập tràn vào thị trường, khiến nghề gốm truyền thống suy yếu. Nhiều lò gốm phải đóng cửa, số lượng nghệ nhân giảm sút nghiêm trọng. Sau năm 1954, khi miền Bắc được giải phóng, nghề gốm sứ Bát Tràng bắt đầu hồi sinh. Các hợp tác xã sản xuất gốm sứ được thành lập, đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong việc tổ chức sản xuất theo hướng tập thể hóa. Năm 1993, Hợp tác xã sản xuất, kinh doanh gốm sứ Bát Tràng được thành lập, góp phần quan trọng trong việc bảo tồn và phát triển nghề gốm sứ truyền thống.

Kinh nghiệm truyền đời của làng gốm sứ Bát Tràng là "Nhất xương, nhì da, thứ ba dạt lò", nghĩa là đất làm gốm phải đảm bảo độ rắn chắc cho sản phẩm, kế đó là kỹ thuật tạo men, men nâu, men xanh lam, men rêu, men rạn… Cuối cùng người thợ gốm phải thật kinh nghiệm trong khâu nung lò để có được sản phẩm gốm sứ Bát Tràng như ý và không bị lỗi.

Trải qua những thăng trầm của lịch sử, đến nay, gốm sứ Bát Tràng vẫn giữ được những vẻ đẹp độc đáo và tinh xảo trong từng sản phẩm. Theo thống kê, toàn xã Bát Tràng hiện có hơn 100 nghệ nhân, gần 200 doanh nghiệp và khoảng 1.000 hộ sản xuất, kinh doanh gốm sứ. Các cơ sở đã và đang giải quyết việc làm cho hàng vạn lao động, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn.

Gốm sứ Bát Tràng phong phú về chủng loại và kiểu dáng với 3 dòng chính: Đồ gốm gia dụng; đồ gốm dùng để thờ cúng; đồ trang trí được bán trong nước và xuất khẩu. Ngoài những mặt hàng truyền thống, các cơ sở sản xuất không ngừng tìm tòi, học hỏi, thiết kế nhiều mẫu sản phẩm phù hợp với xu hướng phát triển và thị hiếu của người tiêu dùng. Sản phẩm gốm sứ của Bát Tràng không chỉ chiếm lĩnh được thị trường trong nước mà dần khẳng định được vai trò và thương hiệu trên trường quốc tế./.