Vừa qua, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội đã tổ chức Hội nghị tập huấn kỹ thuật hộ đê và phòng, chống thiên tai cho chủ tịch UBND xã, phường trên địa bàn Thành phố. Hội nghị diễn ra trong bối cảnh tình hình thời tiết tiếp tục có những diễn biến bất thường, đặt ra yêu cầu cấp bách phải củng cố năng lực phòng ngừa từ nền tảng gốc là chính quyền cơ sở.

Theo số liệu từ Chi cục Thủy lợi và Phòng, chống thiên tai Hà Nội, 9 tháng đầu năm 2026, các đợt thiên tai liên tiếp đã gây thiệt hại nặng nề: hơn 6.200 ngôi nhà bị ngập, hơn 5.900 ha lúa, trên 1.300 ha rau màu cùng hơn 1.600 ha thủy sản bị ảnh hưởng. Đặc biệt, đợt mưa lớn diện rộng giữa tháng 9 vừa qua đã đẩy mực nước trên sông Tích, sông Bùi lên mức lũ lịch sử, thời gian báo động kéo dài. Đỉnh lũ sông Bùi tại trạm Yên Duyệt đo được lên tới 7,88m, cao hơn đỉnh lũ năm 2024 là 8cm. Toàn Thành phố đã ghi nhận tới 11 sự cố công trình đê điều, bờ và bãi sông.

Dù các địa phương, đơn vị đã rất nỗ lực triển khai ứng phó, khẩn trương khắc phục hậu quả, thực tiễn mưa lũ kéo dài, giao thông bị chia cắt cục bộ đã chỉ ra nhiều điểm yếu cần khắc phục. Đáng chú ý là chất lượng phương án ứng phó ở nhiều nơi còn hình thức; khả năng huy động nguồn lực tại chỗ còn bị động; sự phối hợp hiệp đồng giữa các lực lượng chưa thực sự đồng bộ. Một yêu cầu đặt ra trước hết là chính quyền cơ sở phải nắm thật chắc hệ thống công trình thủy lợi và đê điều được phân cấp quản lý. 

Hiện tại, Hà Nội sở hữu hệ thống hạ tầng lớn gồm 90 hồ chứa nước thủy lợi cùng hơn 2.000 trạm bơm và hệ thống kênh mương chằng chịt. Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi và Phòng, chống thiên tai Hà Nội Đào Quang Khải lưu ý, chính quyền các xã, phường cần nắm vững quy mô, phạm vi bảo vệ của từng công trình trên địa bàn. Đối với các hồ chứa, việc khai thác mặt nước và vùng phụ cận tuyệt đối không được làm ảnh hưởng đến an toàn công trình. Các hành vi vi phạm pháp luật về thủy lợi, đê điều phải được phát hiện, ngăn chặn và xử lý kiên quyết ngay từ khi mới phát sinh.

Với lĩnh vực đê điều, Phó Chi cục trưởng Phạm Quang Đông nhấn mạnh tầm quan trọng cốt lõi của công tác tuần tra, canh gác, phát hiện sớm và xử lý dứt điểm các sự cố ngay giờ đầu. Thực tế cho thấy một số địa phương vẫn thiếu hụt cán bộ chuyên môn phụ trách đê điều; phương án hộ đê chưa được cập nhật sát thực tế; công tác diễn tập, thực hành xử lý tình huống chưa thường xuyên.

Bên cạnh đó, vấn đề chuẩn bị vật tư dự phòng (đất, cát, cọc tre, bao tải...) phải đi đôi với phương án vận chuyển. Vật tư dù có sẵn trong phương án nhưng nếu vị trí tập kết không hợp lý, đường giao thông bị ngập lụt, chia cắt mà không có phương tiện chuyên chở phù hợp thì khi xảy ra sự cố, địa phương vẫn rơi vào thế bị động. Phó Chi cục trưởng Trần Thanh Mẫn cũng thẳng thắn chỉ rõ: phương châm “4 tại chỗ” (chỉ huy tại chỗ; lực lượng tại chỗ; phương tiện, vật tư tại chỗ; hậu cần tại chỗ) tại nhiều nơi vẫn mang tính hình thức. Nhiều xã chưa có sự thỏa thuận, hiệp đồng rõ ràng từ trước với các chủ phương tiện, tổ chức, cá nhân trên địa bàn để huy động khi cần thiết. Công tác trực ban, tổng hợp số liệu thiệt hại ở một số thời điểm còn chậm trễ, chưa thống nhất.

Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Nguyễn Đình Hoa nhấn mạnh: Phòng, chống thiên tai là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên, đòi hỏi sự vào cuộc thực chất của cả hệ thống chính trị và cộng đồng. Người đứng đầu chính quyền cơ sở phải là người nắm chắc địa bàn nhất, hiểu rõ các trọng điểm xung yếu để chủ động xây dựng kịch bản ứng phó sát thực tế, với phương châm cao nhất là ưu tiên bảo đảm an toàn tính mạng người dân. Đồng chí Nguyễn Đình Hoa cũng đề nghị các xã, phường tiếp tục rà soát toàn diện, kiểm tra thực chất lực lượng, vật tư, phương tiện theo đúng tinh thần “4 tại chỗ”; phân công rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm. Đồng thời, các địa phương phải giữ mối liên hệ chặt chẽ với các cơ quan chuyên môn, hạt quản lý đê và các doanh nghiệp thủy lợi để thường xuyên kiểm tra công trình, duy trì nghiêm chế độ trực ban, theo dõi sát bản tin dự báo để cung cấp thông tin cảnh báo kịp thời đến người dân.

Những nội dung được tập huấn, những khó khăn từ thực tiễn triển khai được giải đáp tại hội nghị sẽ giúp các địa phương chủ động hơn, triển khai đồng bộ, bài bản cũng như phát huy được vai trò, trách nhiệm của chính quyền cơ sở. Việc rà soát kỹ lưỡng từng phương án, chuẩn bị chu đáo từng nguồn lực từ trước cũng chính là chìa khóa then chốt để Hà Nội giảm thiểu tối đa thiệt hại, giữ vững sự ổn định đời sống và sản xuất của nhân dân trong mọi tình huống thời tiết cực đoan./.