Nhằm nâng cao hiệu quả quản lý an toàn thực phẩm và minh bạch nguồn gốc nông sản, ngành nông nghiệp và môi trường Hà Nội đang tích cực triển khai các giải pháp chuyển đổi số hạ tầng nông nghiệp. Trọng tâm hiện nay là thí điểm hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử tại các vùng sản xuất rau tập trung, tạo tiền đề xây dựng nền nông nghiệp minh bạch, hiện đại.

Thí điểm minh bạch nguồn gốc tại các vùng rau trọng điểm 

Thực hiện chỉ đạo của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật đã tham mưu triển khai kế hoạch quản lý an toàn thực phẩm tại vùng sản xuất rau tập trung. Trong năm 2026, mô hình được tập trung triển khai thí điểm tại hai địa bàn chủ lực là vùng rau Văn Đức (xã Bát Tràng) và vùng rau Tráng Việt (xã Mê Linh).

Trong khuôn khổ mô hình, việc tạo lập cơ sở dữ liệu và vận hành hệ thống truy xuất nguồn gốc (TXNG) nông sản được thực hiện trực tiếp trên Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông, lâm, thủy sản thực phẩm thành phố Hà Nội (địa chỉ: https://check.hanoi.gov.vn) do Sở Nông nghiệp và Môi trường quản lý. Bước đầu triển khai đã ghi nhận những kết quả cụ thể:

Tại vùng rau Văn Đức (xã Bát Tràng): Thí điểm TXNG đối với 20 hộ nông dân cung cấp 13 loại rau cho Hợp tác xã (HTX) với tổng diện tích 9.390 m² (trên 26 sào). Các sản phẩm rau được HTX thu gom, đóng gói bán lẻ đến tay người tiêu dùng thông qua kênh siêu thị và cửa hàng tiện lợi.

Tại vùng rau Đông Cao (xã Mê Linh): Triển khai thí điểm tại 10 hộ chuyên trồng cải củ bán buôn cho HTX để cung cấp ra thị trường với diện tích 5.960 m² (gần 17 sào).

Đặc biệt, toàn bộ dữ liệu phục vụ truy xuất nguồn gốc của hai vùng rau tập trung này hiện đã được kết nối thành công với Hệ thống TXNG nông sản của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, đảm bảo tính liên thông và chuẩn hóa dữ liệu từ địa phương đến Trung ương.

Tháo gỡ "điểm nghẽn" công nghệ bằng sự đồng hành sát sao

Mô hình bước đầu đã nhận được sự đồng thuận và hưởng ứng cao từ chính quyền địa phương, các HTX và hộ nông dân nhờ nhận thức rõ lợi ích thiết thực của việc minh bạch thông tin sản phẩm. Hạ tầng kỹ thuật của hệ thống bước đầu đáp ứng tốt nhu cầu tạo lập và tra cứu dữ liệu. Tuy nhiên, thực tế vận hành số hóa tại cơ sở vẫn gặp một số rào cản. Trình độ công nghệ của một số nông dân còn hạn chế, việc tiếp cận công nghệ chậm và nhiều hộ chưa sở hữu điện thoại thông minh để chủ động cập nhật nhật ký sản xuất. Các HTX còn thiếu nhân lực có trình độ chuyên môn về công nghệ thông tin cũng như hạ tầng vật chất để quản trị dữ liệu. Việc dán tem nhãn mã QR làm phát sinh chi phí đầu vào trong khi giá bán sản phẩm đầu ra chưa tăng tương ứng.

Trước những khó khăn trên, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Hà Nội đã trực tiếp cử cán bộ xuống cơ sở "cầm tay chỉ việc", hướng dẫn HTX và nông dân từng bước khởi tạo, cập nhật dữ liệu sản xuất. Đồng thời, tại vùng rau Văn Đức, UBND xã Bát Tràng đã huy động lực lượng cán bộ các ban, ngành, đoàn thể địa phương tham gia đồng hành, hỗ trợ bà con nông dân thực hiện nhập liệu điện tử.

Định hướng nhân rộng và thúc đẩy thương mại điện tử nông sản

Để mô hình truy xuất nguồn gốc nông sản phát huy hiệu quả lâu dài và lan tỏa rộng khắp Thành phố, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Hà Nội đã đề xuất các nhóm giải pháp trọng tâm:

Lộ trình nhân rộng linh hoạt: Tuyên truyền, mở rộng triển khai tới các tổ chức, cá nhân sản xuất, sơ chế, chế biến rau cung cấp cho các kênh tiêu thụ hiện đại (siêu thị, nhà hàng, bếp ăn tập thể), ưu tiên thực hiện trước ở các đơn vị quy mô lớn rồi lan tỏa dần đến các đơn vị nhỏ lẻ.

Chính sách hỗ trợ ban đầu: Đề xuất Thành phố hỗ trợ chi phí in ấn tem nhãn mã QR trong giai đoạn đầu; hỗ trợ kinh phí cho các HTX để duy trì lực lượng cán bộ đồng hành, hướng dẫn nông dân tạo lập dữ liệu điện tử.

Đẩy mạnh tiêu thụ qua kênh số: Hỗ trợ nông dân và HTX tiếp cận các phương thức bán hàng điện tử hiện đại, đặc biệt là hình thức livestream bán hàng để mở rộng kênh tiêu thụ trực tuyến cho nông sản an toàn.

Chuyển đổi số trong quản lý và truy xuất nguồn gốc nông sản là chìa khóa quan trọng để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và gia tăng giá trị kinh tế cho người sản xuất. Sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chuyên môn, chính quyền địa phương và người dân sẽ là nền tảng vững chắc để Hà Nội xây dựng thành công chuỗi giá trị nông sản số minh bạch và an toàn./.