Quản lý chất thải rắn công nghiệp đang được Hà Nội đặt theo hướng kiểm soát chặt hơn từ nơi phát sinh, thu gom, tập kết đến xử lý, tái chế. Cùng với ngăn chặn tình trạng xả thải, tập kết phế liệu không đúng quy định, Thành phố khuyến khích phân loại, thu hồi và tái sử dụng những vật liệu còn giá trị, đưa trở lại phục vụ sản xuất, qua đó giảm áp lực lên môi trường.

Đây là nội dung trọng tâm trong Kế hoạch số 354/KH-UBND vừa được Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Bùi Duy Cường ký ban hành về tăng cường công tác quản lý chất thải rắn công nghiệp và hoạt động của các cơ sở thu gom, tập kết, tái chế phế liệu trên địa bàn Thành phố.

Theo kế hoạch, Hà Nội phấn đấu 100% các cơ sở, địa điểm hoạt động tập kết, tái chế phế liệu được lập danh sách quản lý, theo dõi; 100% chất thải rắn công nghiệp phát sinh tại các khu công nghệ cao, khu công nghiệp, cụm công nghiệp được thu gom, xử lý theo quy định. Mục tiêu này đặt ra yêu cầu quản lý không chỉ đối với lượng chất thải phát sinh mà cả những cơ sở đang tham gia thu gom, phân loại, sơ chế và tái chế phế liệu.

Để có cơ sở quản lý, Thành phố sẽ rà soát toàn diện các cơ sở đang hoạt động, làm rõ vị trí, quy mô, loại hình và tình trạng pháp lý của từng cơ sở. Các nội dung liên quan đến đăng ký kinh doanh, đất đai, xây dựng, bảo vệ môi trường, phòng cháy, chữa cháy và những điều kiện chuyên ngành cũng được xem xét. Qua rà soát, các cơ sở được phân loại theo tình trạng hoạt động và mức độ nguy cơ gây ô nhiễm, cháy nổ, mất an toàn hoặc ảnh hưởng đến khu dân cư.

Trên cơ sở đó, việc kiểm tra sẽ tập trung vào những địa điểm có nguy cơ cao, nhất là các cơ sở thu gom, tập kết, tái chế phế liệu nằm trong khu dân cư, sử dụng đất không đúng mục đích, hoạt động không phù hợp quy hoạch hoặc không bảo đảm yêu cầu về môi trường, phòng cháy, chữa cháy. Các trường hợp có hoạt động tập kết, đốt, nung, tái chế phế liệu gây ô nhiễm, tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ, xả thải hoặc chôn lấp chất thải không đúng quy định sẽ được xử lý theo thẩm quyền.

Với những cơ sở vi phạm, yêu cầu đặt ra không chỉ là xử lý hành vi trước mắt mà phải khắc phục đầy đủ các tồn tại liên quan đến môi trường, đất đai, trật tự xây dựng, phòng cháy, chữa cháy, an toàn lao động và sử dụng điện. Những cơ sở không đủ điều kiện hoạt động, hoạt động tại địa điểm không phù hợp hoặc gây ô nhiễm, mất an toàn phải dừng hoạt động, di dời hoặc xử lý theo quy định. Trường hợp vi phạm nghiêm trọng, tái phạm, cố tình không chấp hành hoặc có dấu hiệu tội phạm sẽ được chuyển cơ quan có thẩm quyền xử lý. 

Việc kiểm soát cũng được thực hiện ngay từ địa bàn cơ sở nhằm ngăn nguy cơ phát sinh những điểm nóng mới. UBND các xã, phường có trách nhiệm nắm chắc tình hình, kịp thời phát hiện các cơ sở, điểm tập kết phế liệu mới phát sinh, không để hình thành các điểm tập kết, tái chế tự phát, quy mô lớn trong khu dân cư hoặc tại những địa điểm không phù hợp với quy hoạch. Những cơ sở đã được xử lý tiếp tục được kiểm tra, giám sát để bảo đảm thực hiện các biện pháp khắc phục và không tái phạm.

Bên cạnh việc chấn chỉnh những hoạt động không bảo đảm yêu cầu, Hà Nội cũng mở hướng cho các cơ sở và dự án tái chế hoạt động theo hướng an toàn, hiện đại hơn. Thành phố khuyến khích phát triển các dự án xử lý, tái chế chất thải rắn công nghiệp, mô hình kinh tế tuần hoàn và công nghệ tái chế tiên tiến, hạn chế phát sinh ô nhiễm. Các giải pháp giảm thiểu, thu hồi, tái sử dụng và tái chế được ưu tiên nhằm giảm lượng chất thải phải xử lý, đồng thời tận dụng nguồn vật liệu có khả năng quay trở lại sản xuất.

Định hướng này cũng được mở rộng đối với những dòng chất thải phát sinh từ các ngành công nghiệp mới, trong đó có công nghiệp năng lượng tái tạo. Hà Nội đặt vấn đề nghiên cứu, ứng dụng và phát triển công nghệ xử lý phù hợp, chủ động kiểm soát chất thải ngay trong quá trình phát triển sản xuất.

Để quản lý thống nhất, Thành phố sẽ tăng cường phối hợp giữa các cơ quan trong rà soát, kiểm tra và xử lý, kịp thời trao đổi thông tin đối với những vụ việc phức tạp, vượt thẩm quyền của địa phương. Cùng với đó, từng bước xây dựng, cập nhật cơ sở dữ liệu về các cơ sở thu gom, tập kết, tái chế phế liệu để phục vụ quản lý và giám sát; đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn các cơ sở thực hiện đúng quy định về môi trường, đất đai, xây dựng và phòng cháy, chữa cháy.

Từ kiểm soát chặt nguồn phát sinh và các cơ sở có nguy cơ cao đến thúc đẩy thu hồi, tái chế, Hà Nội hướng tới một cách tiếp cận đồng bộ hơn trong quản lý chất thải rắn công nghiệp. Không để chất thải trở thành nguồn gây ô nhiễm, đồng thời tận dụng những vật liệu còn giá trị cho sản xuất sẽ góp phần giảm áp lực xử lý, sử dụng hiệu quả tài nguyên và bảo đảm môi trường sống an toàn hơn cho người dân.