Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội vừa tổ chức Hội thảo tổng kết hợp tác giữa các đô thị (C3P), chia sẻ kinh nghiệm và giải pháp của tỉnh Fukuoka (Nhật Bản) cho các vấn đề môi trường ưu tiên của Hà Nội. Hội thảo đánh giá kết quả hợp tác giai đoạn 2021 - 2026, tập trung vào quản lý chất thải, công nghệ giảm phát thải và sử dụng hiệu quả tài nguyên. Tham dự có đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, chính quyền tỉnh Fukuoka, Công ty TNHH Nippon Koei, doanh nghiệp Nhật Bản và các đơn vị liên quan.

Quan hệ hợp tác môi trường giữa Hà Nội và Fukuoka được xây dựng qua nhiều giai đoạn, từ thỏa thuận hữu nghị năm 2008, thỏa thuận hợp tác về môi trường năm 2010 đến biên bản ghi nhớ về xây dựng bãi chôn lấp chất thải theo phương pháp Fukuoka năm 2013. Năm 2015, hai bên tiếp tục triển khai dự án tại bãi chôn lấp Xuân Sơn. Giai đoạn 2021 - 2026, chương trình C3P tập trung nghiên cứu khả năng giảm phát thải tại Hà Nội, khảo sát thực địa, trao đổi chuyên môn, giới thiệu công nghệ và kết nối doanh nghiệp.

Trong khuôn khổ chương trình, dự án thủy điện nhỏ công suất 16 MW tại tỉnh Bình Thuận được lựa chọn tham gia chương trình tài trợ dự án mẫu theo Cơ chế tín chỉ chung (JCM) của Bộ Môi trường Nhật Bản trong năm tài chính 2022. Dự án góp phần giảm phát thải, bổ sung nguồn điện và hỗ trợ kinh tế địa phương. Các doanh nghiệp Fukuoka giới thiệu những giải pháp công nghệ: Agritree phát triển mô hình kết hợp điện mặt trời với sản xuất nông nghiệp; Công ty M.I.S. phối hợp với doanh nghiệp tại Hà Nội hoàn thành nguyên mẫu nồi hơi sinh khối sử dụng tre, vỏ cây và chất thải hữu cơ. Các giải pháp khác gồm tiết kiệm năng lượng, vật liệu cách nhiệt, tái chế nhựa và chuyển hóa chất thải thành năng lượng. 

Kinh nghiệm của Fukuoka trong phân loại, thu gom và tái chế chất thải cũng là nội dung đáng chú ý. Thành phố phân rác sinh hoạt thành bốn nhóm: rác đốt được, rác không đốt được, rác cồng kềnh và chai lọ, chai nhựa PET. Sau thu gom, chất thải tiếp tục được phân loại để thu hồi tài nguyên, giảm lượng rác thải bỏ và tạo nguyên liệu tái chế. Cách tổ chức này cho thấy vai trò của phân loại tại nguồn trong quản lý chất thải.

Tại thị trấn Oki, mô hình xử lý thức ăn thừa từ hộ gia đình và bếp ăn trường học tạo ra khí sinh học và phân bón hữu cơ dạng lỏng. Sản phẩm được sử dụng trong nông nghiệp, góp phần tận dụng chất thải làm tài nguyên và giảm lượng phải xử lý. Đây là kinh nghiệm tham khảo để thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, gắn xử lý chất thải hữu cơ với sản xuất nông nghiệp.

Trong lĩnh vực chất thải xây dựng, Fukuoka chú trọng trách nhiệm của đơn vị phát sinh, kiểm soát xử lý và khuyến khích sử dụng vật liệu tái chế. Tỉnh có hệ thống chứng nhận sản phẩm tái chế dùng trong xây dựng, dựa trên đánh giá chất lượng, độ an toàn và tiêu chí môi trường. Sản phẩm được giới thiệu gồm bê tông nhựa tái chế, vật liệu nền đường và đất cải tạo từ bùn thải xây dựng. Fukuoka cũng chia sẻ định hướng dùng trí tuệ nhân tạo kết hợp camera trên phương tiện để phát hiện dấu hiệu đổ thải trái phép, tổng hợp dữ liệu và xác định khu vực cần kiểm tra.

Song song với hợp tác công nghệ, hai địa phương chú trọng đào tạo, nâng cao năng lực quản lý môi trường. Chương trình đào tạo tại Nhật Bản được duy trì từ năm 2006; tính đến năm 2025, đã có 37 cán bộ Hà Nội tham gia, góp phần bổ sung kiến thức và kinh nghiệm chuyên môn.

Kết quả hợp tác C3P và kinh nghiệm từ Fukuoka tạo cơ sở để Hà Nội nghiên cứu, đánh giá tính khả thi và lựa chọn giải pháp phù hợp thực tế. Tiếp tục trao đổi chuyên môn, kết nối doanh nghiệp và ứng dụng công nghệ phù hợp sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý chất thải, thu hồi tài nguyên, giảm phát thải và phát triển đô thị bền vững./.