Một trong những điểm nhấn của Luật là việc Hà Nội chỉ lập một Quy hoạch tổng thể Thủ đô trên cơ sở cụ thể hóa quy hoạch cấp quốc gia và quy hoạch vùng, đồng thời tích hợp, lồng ghép và thay thế Quy hoạch Thủ đô cùng Quy hoạch chung Thủ đô. Cách tiếp cận này giúp khắc phục tình trạng chồng chéo giữa các loại quy hoạch trước đây, bảo đảm sự thống nhất trong định hướng phát triển, tạo thuận lợi cho việc triển khai các chương trình, dự án trọng điểm và sử dụng hiệu quả quỹ đất cũng như các nguồn lực của thành phố.

Không chỉ đổi mới phương thức lập quy hoạch, Luật còn đặt ra yêu cầu bảo đảm tính ổn định trong quá trình tổ chức thực hiện. Theo đó, Quy hoạch tổng thể Thủ đô chỉ được điều chỉnh trong những trường hợp đặc biệt vì lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, yêu cầu về quốc phòng, an ninh hoặc khi có những biến động lớn về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội. Quy định này góp phần hạn chế việc điều chỉnh quy hoạch nhiều lần, tạo sự ổn định trong định hướng phát triển và nâng cao niềm tin của người dân, doanh nghiệp cũng như các nhà đầu tư.

Để nâng cao hiệu quả quản lý, Luật cũng phân định rõ trách nhiệm của từng cấp chính quyền trong công tác quy hoạch. Hội đồng nhân dân thành phố được giao quyết định các nội dung quan trọng liên quan đến việc lập, thẩm định, phê duyệt và điều chỉnh Quy hoạch tổng thể Thủ đô, đồng thời ban hành các quy định về quy hoạch đô thị, quy hoạch nông thôn và hoạt động kiến trúc. Đáng chú ý, trước khi quy hoạch được phê duyệt, các bộ, ngành liên quan, cộng đồng dân cư cùng các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đều được lấy ý kiến, qua đó tăng cường tính công khai, minh bạch và sự đồng thuận trong quá trình triển khai.

Cùng với đó, Luật trao thêm quyền chủ động cho Ủy ban nhân dân thành phố trong việc xây dựng lộ trình di dời các cơ sở sản xuất, trụ sở làm việc và cơ sở hoạt động sự nghiệp không còn phù hợp với định hướng phát triển đô thị. Việc sắp xếp lại các cơ sở này không chỉ góp phần sử dụng hiệu quả quỹ đất mà còn mở ra không gian phát triển mới, đáp ứng yêu cầu chỉnh trang đô thị và nâng cao chất lượng môi trường sống. Đối với những công trình có giá trị lịch sử, văn hóa, việc kiểm kê di sản trước khi di dời được thực hiện nhằm bảo đảm hài hòa giữa phát triển và bảo tồn.

Có thể thấy, những quy định mới của Luật Thủ đô năm 2026 không chỉ hướng tới hoàn thiện công tác quy hoạch mà còn tạo dựng cơ chế quản lý thống nhất, minh bạch và hiệu quả hơn. Việc xây dựng một quy hoạch tổng thể với tầm nhìn dài hạn, phát huy vai trò của các cấp chính quyền và bảo đảm sự tham gia của cộng đồng sẽ tạo động lực để Hà Nội phát triển theo hướng xanh, văn minh, hiện đại và bền vững, xứng đáng với vai trò là trung tâm chính trị, hành chính, kinh tế, văn hóa và đổi mới sáng tạo của cả nước.