Các đại biểu khách mời trao đổi tại tọa đàm

Những tháng cuối năm và đầu năm sau thường là thời điểm chất lượng không khí tại Hà Nội diễn biến phức tạp. Thời tiết lạnh, gió yếu, hiện tượng nghịch nhiệt khiến bụi mịn và các chất ô nhiễm khó khuếch tán, dễ tích tụ gần mặt đất. Trong khi đó, giao thông, xây dựng, vận chuyển vật liệu và tình trạng đốt chất thải ngoài trời vẫn tạo áp lực lớn lên môi trường. Kiểm soát các nguồn phát thải ngay từ nơi phát sinh đang trở thành yêu cầu cấp thiết để bảo vệ sức khỏe và cải thiện chất lượng sống của người dân Thủ đô. 

Nhằm nhìn nhận rõ hơn thực trạng và tìm giải pháp phù hợp, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội tổ chức tọa đàm “Thực trạng ô nhiễm không khí tại Hà Nội: Giải pháp của Thành phố và trách nhiệm của các bên”, với sự tham gia của cơ quan quản lý, chính quyền xã, phường, chuyên gia, doanh nghiệp và báo chí. Hoạt động gắn với việc thực hiện Kế hoạch số 400/KH-UBND ngày 15/10/2026 của UBND Thành phố về kiểm soát, ứng phó ô nhiễm không khí. 

Theo bà Lê Thanh Thủy, Phó Trưởng phòng Quản lý môi trường (Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội), bụi mịn PM2.5 là vấn đề đáng quan tâm bởi những tác động trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng. Đặc biệt, trong điều kiện thời tiết bất lợi của mùa đông - xuân, nếu các nguồn phát thải không được kiểm soát, chất ô nhiễm sẽ dễ tích tụ, khiến chất lượng không khí suy giảm.

Thực tế cho thấy, bụi không chỉ phát sinh từ những nguồn sản xuất lớn mà còn đến từ nhiều hoạt động thường ngày. Tại các công trường, đất cát có thể phát tán ra đường khi phương tiện vận chuyển không được che chắn, vệ sinh đúng cách. Trên các tuyến phố, bụi tích tụ dễ bị cuốn trở lại không khí khi xe cộ lưu thông. Tình trạng đốt rác, rơm rạ và phụ phẩm nông nghiệp ngoài trời cũng làm gia tăng khói bụi, ảnh hưởng đến môi trường và sinh hoạt của người dân.

Vì vậy, kiểm soát ô nhiễm cần bắt đầu từ những việc cụ thể. Các công trường phải thực hiện nghiêm việc che chắn, vệ sinh phương tiện, không để vật liệu rơi vãi trong quá trình vận chuyển. Hoạt động quét hút bụi, rửa đường cần được duy trì phù hợp để hạn chế bụi phát tán trở lại. Những trường hợp đốt chất thải ngoài trời hoặc gây ô nhiễm trong quá trình thi công cần được phát hiện và xử lý kịp thời.

Tuy nhiên, giải pháp chỉ có thể phát huy hiệu quả khi trách nhiệm được thực hiện thực chất. Chủ đầu tư, nhà thầu xây dựng và đơn vị vận tải cần chủ động kiểm soát bụi, khí thải trong hoạt động của mình. Chính quyền xã, phường phải sâu sát địa bàn, kịp thời phát hiện các điểm gây ô nhiễm và giải quyết phản ánh của người dân. Với vai trò cơ quan quản lý chuyên ngành, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội chú trọng kết nối các đơn vị liên quan, thúc đẩy phối hợp kiểm tra, giám sát để những vi phạm không bị bỏ qua hoặc kéo dài. 

Bên cạnh xử lý các nguồn gây ô nhiễm trước mắt, Hà Nội cũng cần từng bước giảm phát thải từ giao thông. Phát triển vận tải công cộng, chuyển đổi phương tiện xanh và triển khai vùng phát thải thấp là những hướng đi có ý nghĩa lâu dài. Quá trình này cần gắn với điều kiện hạ tầng và khả năng thích ứng của người dân, doanh nghiệp để việc chuyển đổi diễn ra thuận lợi, tạo được sự đồng thuận.

Một yếu tố không thể thiếu là nâng cao chất lượng quan trắc, dự báo và cảnh báo ô nhiễm. Khi thông tin được cập nhật kịp thời, cơ quan quản lý có thể chủ động ứng phó, còn người dân có thêm căn cứ để điều chỉnh hoạt động đi lại, sinh hoạt, bảo vệ sức khỏe. Đồng thời, Hà Nội cần phối hợp với các địa phương trong vùng Thủ đô bởi ô nhiễm không khí không chỉ phát sinh trong phạm vi một địa giới hành chính mà còn chịu tác động từ các nguồn thải trên diện rộng.

Cùng với nỗ lực của cơ quan chức năng, doanh nghiệp và người dân cũng cần trở thành những chủ thể tích cực trong bảo vệ môi trường. Doanh nghiệp cần giảm phát thải trong sản xuất, kinh doanh; mỗi người dân có thể bắt đầu từ việc không đốt rác, hạn chế các hoạt động gây ô nhiễm và phản ánh những vi phạm tại nơi sinh sống. Báo chí cũng góp phần đưa thông tin chính xác về chất lượng không khí đến cộng đồng, đồng thời phản ánh những bất cập để cơ quan chức năng kịp thời xử lý.

Thông qua tọa đàm, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội tiếp tục tiếp thu ý kiến của các cơ quan, chuyên gia và cộng đồng để phối hợp tham mưu thành phố thực hiện hiệu quả các giải pháp kiểm soát ô nhiễm. Bởi cải thiện chất lượng không khí không thể chỉ trông chờ vào những đợt ra quân hay biện pháp ứng phó nhất thời. Điều quan trọng là kiểm soát nguồn phát thải phải trở thành công việc thường xuyên, gắn với trách nhiệm của từng đơn vị và sự tham gia của người dân. Đó cũng là nền tảng để Hà Nội từng bước giảm ô nhiễm, hướng tới môi trường sống trong lành và bền vững hơn./.

SXTT