Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng đã ký ban hành Nghị định số 402/2026/NĐ-CP ngày 06/11/2026 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 114/2018/NĐ-CP về quản lý an toàn đập, hồ chứa nước. Nghị định có hiệu lực thi hành từ ngày 20/12/2026, với nhiều điều chỉnh quan trọng về thẩm quyền quyết định danh mục công trình và xây dựng phương án ứng phó tình huống khẩn cấp.

Theo đó, Nghị định sửa đổi khoản 5 Điều 3 nghị định 114/2018/NĐ-CP theo hướng tập trung đầu mối. Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp UBND cấp tỉnh có công trình trên địa bàn, trình Thủ tướng Chính phủ quyết định danh mục đập, hồ chứa thủy lợi quan trọng đặc biệt; quyết định danh mục đập, hồ chứa có hoạt động khai thác, bảo vệ liên quan đến từ hai đơn vị hành chính cấp tỉnh trở lên. Các công trình còn lại trên địa bàn thuộc thẩm quyền quyết định của Chủ tịch UBND cấp tỉnh. Quy định mới xác lập Bộ Nông nghiệp và Môi trường là đầu mối duy nhất, thay thế cơ chế trước đây có sự tham gia của Bộ Công Thương, góp phần thống nhất quản lý và giảm chồng chéo.

Về phương án ứng phó tình huống khẩn cấp, Nghị định sửa đổi Điều 25 Nghị định 114/2018/NĐ-CP, quy định chủ đầu tư, tổ chức, cá nhân khai thác đập, hồ chứa thủy lợi có trách nhiệm tổ chức lập và trình cơ quan có thẩm quyền phê duyệt. Phương án phải bao gồm các nội dung chính: kịch bản vận hành hồ chứa trong tình huống khẩn cấp hoặc vỡ đập; bản đồ ngập lụt vùng hạ du theo quy định tại Điều 27 Nghị định này; các tình huống khẩn cấp cùng kế hoạch ứng phó tại công trình đầu mối; thống kê đối tượng bị ảnh hưởng và mức độ ảnh hưởng theo từng kịch bản; chế độ, phương thức thông tin, cảnh báo, báo động đến chính quyền địa phương, cơ quan quản lý nhà nước về thủy lợi, phòng chống thiên tai và người dân; kế hoạch ứng phó phù hợp với từng tình huống lũ, ngập lụt vùng hạ du; nguồn lực thực hiện cùng trách nhiệm của chủ sở hữu, chủ quản lý, đơn vị khai thác, chính quyền các cấp và cơ quan liên quan.

Trường hợp khu vực chưa được phê duyệt, công bố bản đồ ngập lụt vùng hạ du, đơn vị khai thác phải tổ chức khảo sát, tính toán xác định phạm vi và mức độ ngập lụt khi hồ chứa xả nước theo quy trình, xả lũ trong tình huống khẩn cấp hoặc khi xảy ra vỡ đập, làm căn cứ xây dựng phương án.

Đáng chú ý, hằng năm hoặc khi bản đồ ngập lụt được điều chỉnh, bổ sung, đơn vị khai thác phải tổ chức rà soát phương án. Nếu không có thay đổi, đơn vị báo cáo bằng văn bản đến cơ quan phê duyệt để tiếp tục thực hiện. Trường hợp có thay đổi, đơn vị điều chỉnh, bổ sung và trình phê duyệt lại.

Về thẩm quyền phê duyệt, Nghị định sửa đổi, bổ sung khoản 5 Điều 26 theo nguyên tắc gắn với phạm vi địa bàn chịu ảnh hưởng. Chủ tịch UBND cấp xã phê duyệt phương án đối với đập, hồ chứa và vùng hạ du nằm trên địa bàn một xã. Chủ tịch UBND cấp tỉnh phê duyệt phương án đối với công trình và vùng hạ du nằm trên địa bàn từ hai xã trở lên trong tỉnh. Đối với đập, hồ chứa thuộc địa bàn từ hai đơn vị hành chính cấp tỉnh trở lên, Chủ tịch UBND cấp tỉnh có thẩm quyền ra lệnh vận hành hồ chứa chủ trì phê duyệt sau khi lấy ý kiến thống nhất của UBND cấp tỉnh liên quan.

Việc hoàn thiện các quy định trên nhằm xác định rõ trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước, chính quyền địa phương và đơn vị khai thác trong xây dựng, phê duyệt, rà soát phương án ứng phó. Qua đó, nâng cao năng lực chủ động cảnh báo, tổ chức ứng phó kịp thời khi xảy ra sự cố, góp phần hạn chế nguy cơ và thiệt hại đối với khu vực hạ du./.

                                                                     

 

SXTT