Tham dự hội nghị có Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành; Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội Tạ Đình Thi; Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Bùi Duy Cường cùng lãnh đạo các địa phương trong Vùng Thủ đô gồm: Phú Thọ, Thái Nguyên, Bắc Ninh, Hưng Yên và Ninh Bình.
Điểm nhấn quan trọng nhất của hội nghị là lễ ký kết Quy chế phối hợp Vùng Thủ đô trong quản lý môi trường giữa Bộ Nông nghiệp và Môi trường, UBND thành phố Hà Nội và UBND các tỉnh trong vùng. Đây được xem là nền tảng pháp lý quan trọng nhằm tăng cường liên kết vùng, tạo cơ sở để các địa phương cùng chia sẻ trách nhiệm, nguồn lực và dữ liệu trong xử lý các vấn đề môi trường vượt ra ngoài phạm vi quản lý của từng địa phương.
Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành nhấn mạnh, Vùng Thủ đô hiện là một trong những khu vực phát triển năng động nhất cả nước với tốc độ đô thị hóa, công nghiệp hóa và gia tăng dân số thuộc nhóm cao nhất. Tuy nhiên, quá trình phát triển nhanh cũng kéo theo nhiều thách thức môi trường ngày càng phức tạp.
Theo Thứ trưởng Lê Công Thành, các vấn đề như ô nhiễm không khí, ô nhiễm nguồn nước, quản lý chất thải rắn, bảo đảm an ninh nguồn nước, tiêu thoát nước, chống úng ngập hay ứng phó với các sự cố môi trường đều không còn giới hạn trong địa giới hành chính của từng tỉnh, thành phố. Chất lượng không khí tại Hà Nội hiện chịu tác động từ nhiều nguồn phát thải trong toàn khu vực, trong khi các hệ thống sông liên tỉnh như sông Cầu, sông Nhuệ, sông Đáy có sự liên thông chặt chẽ về nguồn nước. Điều đó đặt ra yêu cầu cấp thiết phải có cơ chế điều phối thống nhất và hiệu quả ở cấp vùng.
Tại hội nghị, các đại biểu đã nghe báo cáo tổng quan về hiện trạng môi trường Vùng Thủ đô, nhận diện những thách thức nổi cộm cũng như các nguy cơ môi trường có khả năng gia tăng trong thời gian tới. Trên cơ sở đó, các địa phương thống nhất đánh giá rằng việc xây dựng một cơ chế phối hợp chính thức là yêu cầu khách quan nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, đồng thời bảo đảm sự phát triển bền vững của toàn vùng.
Theo nội dung quy chế được ký kết, việc phối hợp sẽ được triển khai trên nguyên tắc không làm phát sinh tổ chức bộ máy mới, không thay thế chức năng, nhiệm vụ và thẩm quyền của các địa phương. Thay vào đó, cơ chế này hướng tới tăng cường kết nối, chia sẻ thông tin và phối hợp hành động giữa các bên trên cơ sở bình đẳng, hài hòa lợi ích và trách nhiệm.
Một trong những nội dung được đánh giá có ý nghĩa đặc biệt quan trọng là việc xây dựng hệ thống dữ liệu môi trường dùng chung cho toàn Vùng Thủ đô. Khi dữ liệu được kết nối và đồng bộ, các địa phương sẽ có điều kiện theo dõi sát diễn biến chất lượng môi trường, nâng cao năng lực phân tích, dự báo và cảnh báo sớm các nguy cơ ô nhiễm. Đây cũng được xem là nền tảng để các cơ quan quản lý đưa ra quyết sách kịp thời, chính xác và hiệu quả hơn.
Bên cạnh đó, các nội dung phối hợp trọng tâm còn bao gồm kiểm kê môi trường liên vùng; quan trắc và giám sát môi trường; xây dựng hệ thống phân tích, dự báo và cảnh báo môi trường; lập kế hoạch môi trường Vùng Thủ đô; điều phối xử lý các vấn đề môi trường liên tỉnh; huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực phục vụ công tác bảo vệ môi trường.
Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Bùi Duy Cường cho biết, để đưa quy chế vào thực tiễn, ngay trong giai đoạn đầu, các địa phương sẽ tập trung triển khai nhiều nhiệm vụ nền tảng như xây dựng cơ sở dữ liệu môi trường vùng; thực hiện kiểm kê môi trường liên vùng; xây dựng đề án quan trắc môi trường; hình thành hệ thống dự báo, cảnh báo môi trường; xây dựng kế hoạch môi trường Vùng Thủ đô và các kịch bản ứng phó sự cố môi trường liên vùng.
Đặc biệt, các địa phương sẽ phối hợp chặt chẽ trong việc bảo đảm an ninh nguồn nước, kiểm soát nguy cơ ô nhiễm xuyên địa giới hành chính, nâng cao năng lực tiêu thoát nước và ứng phó với tình trạng úng ngập - những vấn đề đang đặt ra nhiều thách thức đối với quá trình phát triển đô thị và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Việc ký kết Quy chế phối hợp Vùng Thủ đô trong quản lý môi trường được đánh giá là bước chuyển quan trọng từ phương thức phối hợp theo từng vụ việc sang cơ chế hợp tác thường xuyên, bài bản và dựa trên nền tảng dữ liệu khoa học. Đây không chỉ là công cụ hỗ trợ các địa phương nâng cao năng lực dự báo, kiểm soát ô nhiễm và ứng phó với các nguy cơ môi trường, mà còn góp phần bảo đảm an ninh nguồn nước, cải thiện chất lượng không khí, sử dụng hiệu quả tài nguyên và hạ tầng môi trường.
Hơn hết, sự kiện lần này thể hiện quyết tâm của Hà Nội và các địa phương trong Vùng Thủ đô trong việc tăng cường liên kết vùng, phối hợp hành động vì mục tiêu phát triển xanh, bền vững. Trong bối cảnh các thách thức môi trường ngày càng gia tăng và có tính liên vùng rõ nét, việc thiết lập một cơ chế hợp tác chính thức được kỳ vọng sẽ tạo động lực mới cho công tác bảo vệ môi trường, nâng cao chất lượng sống của người dân và thúc đẩy sự phát triển bền vững của toàn Vùng Thủ đô trong những năm tới./.
