Trong bối cảnh chuyển đổi số đang tạo ra những thay đổi mạnh mẽ trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, việc đưa sản phẩm làng nghề lên các nền tảng trực tuyến trở thành hướng đi thiết thực nhằm mở rộng thị trường, nâng cao giá trị sản phẩm và tìm kiếm đầu ra bền vững.

Sáng tạo trên chiếc nón truyền thống

Làng Chuông từ lâu nổi tiếng với nghề làm nón lá truyền thống, nơi những chiếc nón được tạo nên từ sự khéo léo, tỉ mỉ và kinh nghiệm của người thợ. Tuy nhiên, trước sự thay đổi của thị hiếu tiêu dùng và sức ép cạnh tranh trên thị trường, việc giữ nghề không chỉ dừng lại ở bảo tồn kỹ thuật làm nón mà còn đòi hỏi sự đổi mới về mẫu mã, công năng và cách tiếp cận khách hàng.

Nghệ nhân Tạ Thu Hương là một trong những người lựa chọn hướng đi đó. Từ chiếc nón lá mộc mạc, quen thuộc trong đời sống người Việt, chị đã sáng tạo thêm nhiều mẫu nón trang trí độc đáo, biến mỗi sản phẩm thành một bức tranh thu nhỏ về văn hóa và cảnh sắc làng quê Việt Nam. Khi là những họa tiết mang phong cách tranh Đông Hồ, khi là hình ảnh lũy tre, mái đình, cánh đồng quê yên bình hay những đóa hoa sen thanh khiết. Mỗi chiếc nón không chỉ đáp ứng nhu cầu sử dụng mà còn kể một câu chuyện về văn hóa, con người và bản sắc dân tộc.

Chính sự sáng tạo này đã mở ra hướng phát triển mới cho sản phẩm làng nghề. Nón lá không còn bó hẹp trong nhóm khách hàng truyền thống mà có thể trở thành quà tặng, đồ lưu niệm, sản phẩm trang trí và món quà mang dấu ấn văn hóa Việt Nam dành cho khách du lịch, đối tác quốc tế. Sự khác biệt về họa tiết, màu sắc và tính thủ công tạo nên giá trị riêng, giúp sản phẩm có khả năng cạnh tranh trên thị trường rộng lớn hơn.

Sau nhiều năm phát triển, sản phẩm nón của nghệ nhân Tạ Thu Hương đã từng bước tiếp cận thị trường quốc tế, với các thị trường được giới thiệu gồm Nhật Bản, Pháp, Nga, Thái Lan và Hàn Quốc. Hoạt động sản xuất tại cơ sở còn tạo việc làm cho khoảng 20–30 lao động mỗi ngày, góp phần duy trì sinh kế, phát huy tay nghề và tạo thêm thu nhập cho người dân địa phương. Từ một sản phẩm thủ công truyền thống, chiếc nón làng Chuông đang từng bước khẳng định vị trí như một sản phẩm văn hóa có khả năng tham gia sâu hơn vào thị trường trong nước và quốc tế.

Để sản phẩm tiếp cận được nhiều khách hàng hơn, bên cạnh việc đổi mới mẫu mã, nghệ nhân Tạ Thu Hương còn chủ động ứng dụng công nghệ số trong hoạt động quảng bá và bán hàng. Ngoài livestream trên fanpage của xã Thanh Oai, chị còn giới thiệu sản phẩm trên các nền tảng như TikTok và YouTube, đồng thời tham gia các hội chợ, triển lãm và sự kiện xúc tiến thương mại giúp sản phẩm tiếp cận các nhóm khách hàng khác nhau. Điểm khác biệt của việc bán hàng trên nền tảng số so với hình thức quảng bá truyền thống đó là người làm nghề không chỉ đưa sản phẩm ra thị trường mà còn có thể chủ động kể câu chuyện về sản phẩm, xây dựng hình ảnh thương hiệu và tạo sự kết nối với người tiêu dùng. Những giá trị vốn khó thể hiện qua một tấm ảnh đơn lẻ như sự tỉ mỉ trong chế tác, nét độc đáo của từng họa tiết hay tâm huyết của nghệ nhân có điều kiện được truyền tải rõ hơn qua hình ảnh, video và tương tác trực tiếp.

Thông qua hoạt động livestream, xã Thanh Oai đang góp phần khuyến khích người dân, nghệ nhân và cơ sở sản xuất thay đổi tư duy kinh doanh, chủ động tiếp cận phương thức quảng bá hiện đại. Khi được kết hợp với hội chợ, hoạt động xúc tiến thương mại, xây dựng thương hiệu và nâng cao chất lượng sản phẩm, công nghệ số không chỉ giúp giới thiệu sản phẩm rộng rãi hơn mà còn tạo thêm cơ hội tìm kiếm đối tác, mở rộng thị trường tiêu thụ.

Khi giá trị truyền thống được tiếp sức bằng sáng tạo và công nghệ, chiếc nón làng Chuông có thể vượt khỏi không gian làng nghề để đến với nhiều khách hàng hơn. Đây cũng là hướng đi có ý nghĩa trong thúc đẩy chuyển đổi số ở cơ sở, phát huy lợi thế sản phẩm địa phương, tạo việc làm và nâng cao giá trị kinh tế gắn với gìn giữ bản sắc văn hóa Việt Nam.