Khoai tây là cây trồng ưa lạnh, có thời gian sinh trưởng ngắn (từ 85 - 90 ngày), đem lại giá trị kinh tế cao hơn so với các loại cây rau màu khác trong vụ đông. Tuy nhiên, để khoai tây đạt năng suất cao đòi hỏi người nông dân phải tuân thủ nghiêm ngặt quy trình kỹ thuật từ xử lý củ giống, độ ẩm đất cho đến chế độ bón phân, nuôi củ.

1. Thời vụ gieo trồng và yêu cầu sinh thái

Thời vụ tại miền Bắc: Thời điểm gieo trồng thích hợp nhất từ 20/10 đến 25/11 dương lịch. Trồng trong khoảng thời gian này giúp cây tận dụng được nền nhiệt độ mát mẻ (17 - 23⁰C) ở giai đoạn sinh trưởng và nuôi củ, tránh được các đợt sương muối nặng hoặc mưa rét kéo dài ở giai đoạn cuối vụ.

Đất trồng: Yêu cầu đất tơi xốp, giàu mùn, cơ cấu đất nhẹ (đất cát pha, thịt nhẹ, đất bãi ven sông), độ pH thích hợp từ 5.5 đến 6.5, không trồng trên đất trũng ngập úng hoặc đất sét.

2. Xử lý củ giống và kỹ thuật cắt mầm đúng cách

Chất lượng củ giống quyết định 50% sự thành công của vụ mùa.

Chọn củ giống: Khối lượng củ giống đạt tiêu chuẩn từ 30 - 50g/củ, sạch bệnh, mắt củ đã nảy mầm đều, mập (mầm dài từ 0.5 - 1cm).

Xử lý trước khi trồng: Đối với củ nhỏ, có thể để nguyên củ trồng. Đối với củ lớn cần cắt miếng: Dùng dao sắc sát trùng bằng cồn 70 độ hoặc nước tím (KMnO4) cắt dọc theo chiều từ đỉnh củ xuống gốc, đảm bảo mỗi miếng cắt nặng từ 25 - 30g và có ít nhất từ 2 - 3 mắt mầm khỏe. Sau khi cắt, chấm mặt cắt vào tro bếp sạch hoặc bột vôi kết hợp thuốc trừ nấm (như Mancozeb) để làm se (kháp) vết thương, để nơi râm mát từ 1 - 2 ngày cho liền sẹo rồi đem trồng.

3. Làm đất, lên luống và kỹ thuật đặt củ

Làm đất: Cày bừa kỹ, nhặt sạch cỏ dại, lên luống rộng. Trồng luống đơn: Chiều rộng luống 60 - 70 cm, cao 30 - 35 cm. Trồng luống đôi: Chiều rộng luống 1.2 - 1.4 m, cao 30 - 35 cm để đảm bảo thoát nước tuyệt đối khi có mưa trái mùa.

Mật độ và khoảng cách: Trồng hàng cách hàng 50 - 60 cm, cây cách cây 25 - 30 cm. Đảm bảo mật độ khoảng 38.000 - 42.000 cây/ha.

Cách đặt củ: Đặt củ giống hướng mầm lên trên, rải phân bón lót xung quanh (tránh để phân tiếp xúc trực tiếp với củ giống gây xót, thối củ). Lấp một lớp đất mịn dày từ 5 - 7 cm lên trên.

4. Chăm sóc, phòng trừ dịch hại

Khoai tây là cây ăn củ đòi hỏi lượng Kali rất lớn để củ to, chắc ruột và vỏ nhẵn.

Chế độ tưới nước: Giai đoạn đầu sau trồng giữ độ ẩm vừa phải để kích thích bén rễ. Giai đoạn hình thành củ và nuôi củ (từ ngày thứ 40 đến ngày thứ 75): Đây là giai đoạn cần nhiều nước do đó cần duy trì độ ẩm đất luôn ở mức 70 - 80% bằng phương pháp tưới rãnh (cho nước ngập 1/3 chiều cao luống rồi tháo ra ngay). Tránh để ruộng bị khô hạn rồi tưới đẫm đột ngột làm củ bị nứt. Trước khi thu hoạch 10 -15 ngày: Cắt nước hoàn toàn để da củ cứng lại, dễ bảo quản.

Bón lót: Sử dụng phân chuồng hoai mục (10 - 15 tấn/ha) kết hợp phân lân Supe và kali để tạo nền dinh dưỡng ngay từ đầu.

Bón thúc đợt 1 (Khi cây cao 15 - 20 cm): Bón thúc phần đạm và kali còn lại kết hợp vun xới lần 1 (làm cỏ, xới phá váng mặt luống).

Bón thúc đợt 2 (Giai đoạn cây ra hoa/nuôi củ - khoảng 45 ngày sau trồng): Tiến hành vun gốc cao lần cuối (vun vén đất vào gốc thật kỹ để củ không bị lộ lên mặt đất, tránh bị xanh vỏ do ánh sáng chiếu vào). Tưới dung dịch dinh dưỡng giàu Kali để kích thích củ phình to.

Phòng trừ sâu bệnh:

Bệnh mốc sương (Phytophthora infestans): Đây là bệnh nguy hiểm nhất trong điều kiện thời tiết ẩm ướt, sương mù. Cần phun phòng định kỳ bằng các thuốc gốc đồng hoặc hoạt chất chuyên dụng khi thời tiết thuận lợi cho nấm phát triển.

Sâu ăn lá, rệp muội: Thường xuyên kiểm tra ruộng, ngắt bỏ lá già và sử dụng biện pháp sinh học kịp thời.

Lưu ý: Thời điểm thu hoạch lý tưởng là khi lá cây chuyển sang màu vàng úa và rụng tự nhiên, vỏ củ khoai tây đã săn chắc, không bị tróc da khi dùng ngón tay cái ấn mạnh./.