Vườn quốc gia Ba Vì có tổng diện tích rừng tự nhiên là 9.702,41 ha nằm trên địa bàn hành chính 7 xã, phường thuộc thành phố Hà Nội và tỉnh Phú Thọ. Vườn quốc gia Ba Vì có giá trị cao về đa dạng sinh học và tiềm năng đặc biệt về du lịch. Đây được coi là “lá phổi xanh” của thành phố Hà Nội. Hệ sinh thái rừng tự nhiên gồm có: rừng kín thường xanh cây lá rộng mưa ẩm nhiệt đới, rừng kín thường xanh hỗn hợp cây lá rộng, cây lá kim mưa ẩm cận nhiệt đới. Hệ thực vật có 2181 loài thực vật, trong đó có 64 loài được ghi nhận trong sách đỏ Việt Nam. Đặc biệt là quần thể bách xanh rừng tự nhiên nằm ở độ cao 1000m. Hệ động vật có 341 loài động vật, trong đó có 62 loài quý, hiếm, nguy cấp; 32 loài trong sách đỏ Việt Nam.
Trong nhiều năm qua, Vườn quốc gia Ba Vì đã duy trì hiệu quả công tác bảo vệ rừng, phòng cháy chữa cháy rừng, góp phần giữ gìn nguyên vẹn hệ sinh thái rừng đặc dụng trên diện tích 9.702,41 ha được giao quản lý. Bên cạnh đó, vườn chú trọng công tác phục hồi hệ sinh thái rừng, làm giàu rừng bằng cây bản địa, khoanh nuôi xúc tiến tái sinh khoảng 150 - 170 ha rừng mỗi năm.
Đối với lĩnh vực du lịch sinh thái, Vườn quốc gia Ba Vì ngày càng thu hút đông đảo du khách đến tham quan, nghỉ dưỡng và khám phá thiên nhiên, trải nghiệm cuối tuần. Các điểm đến nổi tiếng như đền thờ Chủ tịch Hồ Chí Minh, đền Thượng, rừng hoa dã quỳ, suối Ngọc Hoa. Ngoài ra, du khách có thể trải nghiệm văn hóa Dao, Mường tại vùng đệm của vườn. Nhờ quảng bá tốt, đa dạng hóa sản phẩm du lịch theo từng mùa, hàng năm Vườn quốc gia Ba Vì đón 300 - 400 nghìn lượt du khách đến tham quan, trải nghiệm, mang lại doanh thu khoảng 18 tỷ đồng mỗi năm. Hoạt động du lịch không chỉ tạo nguồn thu cho công tác bảo tồn mà còn góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
Ngoài ra, Vườn quốc gia Ba Vì còn tạo việc làm cho người dân vùng đệm thông qua các chương trình phát triển sinh kế bền vững. Một số mô hình phát triển sinh kế từ rừng được triển khai như mô hình trồng dược liệu dưới tán rừng; mô hình nuôi ong dưới tán rừng tại các thôn vùng đệm; mô hình trồng rừng sản xuất kết hợp chăn thả dưới tán rừng. Các mô hình trên đã phát huy hiệu quả, giúp nâng cao thu nhập cho người dân vùng đệm. Nhờ đó, đời sống của người dân từng bước được cải thiện, đồng thời nâng cao ý thức trách nhiệm của cộng đồng trong việc bảo vệ tài nguyên thiên nhiên.
Nằm cách trung tâm Hà Nội khoảng 60 km về phía Tây, Vườn quốc gia Ba Vì là một trong những khu bảo tồn thiên nhiên quan trọng của khu vực phía Bắc. Với hệ sinh thái đa dạng, cảnh quan thiên nhiên độc đáo, Vườn quốc gia Ba Vì đã đạt được nhiều kết quả tích cực trong công tác bảo tồn thiên nhiên và phát triển bền vững.
