Năm 2026, đến thời điểm hiện tại có thể nói các loại hình thiên tai ảnh hưởng đến khu vực Hà Nội ít hơn một số tỉnh, thành trên cả nước. Tuy nhiên với vai trò quan trọng của Thủ đô Hà Nội cùng với những dự báo, nhận định tình hình thiên tai trong thời gian tới sẽ còn nhiều diễn biến phức tạp khó lường. Cùng với đó, thực tế hiện nay, công tác phòng, chống thiên tai đang đặt ra yêu cầu mới: Chúng ta không thể chỉ tìm cách "chống" lại sự tàn phá của thiên tai, mà phải “Chủ động quản lý rủi ro và sống an toàn với thiên tai”. Khi mỗi người dân có kiến thức, mỗi gia đình có kỹ năng ứng phó và mỗi cộng đồng có sự liên kết chặt chẽ, chúng ta sẽ tạo nên một “lá chắn thép” bền vững hơn bất kỳ công trình kiên cố nào.

Hưởng ứng Tuần lễ Quốc gia phòng, chống thiên tai năm 2026 với chủ đề “Cộng đồng chung tay phòng, chống thiên tai”, nhằm nâng cao nhận thức, thúc đẩy hành động của toàn xã hội trong công tác phòng ngừa, ứng phó và giảm nhẹ rủi ro thiên tai, đặc biệt trong bối cảnh biến đổi khí hậu đang làm gia tăng tần suất và mức độ cực đoan của thiên tai. Công tác phòng, chống thiên tai trên địa bàn thành phố Hà Nội đã được các cấp ủy Đảng và chính quyền quan tâm, chỉ đạo, tích cực triển khai thực hiện nhiều nhiệm vụ, giải pháp. Một số kết quả có thể kể đến như:

- UBND Thành phố sớm ban hành nhiều chỉ đạo, kế hoạch, phương án cho công tác phòng, chống thiên tai năm 2026 và giai đoạn 2026 - 2030:

+ Chỉ thị số 01/CT-UBND về việc tăng cường công tác phòng, chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn.

+ Kế hoạch thực hiện Chỉ thị số 42 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng trong công tác phòng ngừa, ứng phó, khắc phục hậu quả thiên tai.

+ Kế hoạch phòng, chống thiên tai Thành phố giai đoạn 2026 - 2030.

+ Phương án ứng phó thiên tai theo cấp độ rủi ro thiên tai thành phố Hà Nội năm 2026.

+ Phương án hộ đê và bảo vệ trọng điểm xung yếu phòng, chống thiên tai năm 2026, thành phố Hà Nội.

+ Đề án Nâng cao nhận thức cộng đồng và quản lý rủi ro thiên tai dựa vào cộng đồng giai đoạn 2026 - 2030.

+ Quy chế phối hợp trong công tác phòng ngừa, kiểm tra, ngăn chặn, xử lý vi phạm hành chính về thủy lợi đê điều và phòng, chống thiên tai trên địa bàn Thành phố.

+ Quy chế tổ chức và hoạt động của Quỹ phòng, chống thiên tai.

+ Quy định nội dung chi và mức chi Quỹ phòng, chống thiên tai thành phố Hà Nội.

+ Phương án kịch bản chỉ đạo điều hành trực tuyến lĩnh vực phòng, chống thiên tai.

- Đẩy nhanh tiến độ các giải pháp công trình phát triển hạ tầng đô thị để tăng cường khả năng chống chịu:

+ Quyết liệt chỉ đạo rà soát, lồng ghép công tác phòng, chống thiên tai vào Quy hoạch thủ đô tầm nhìn 100 năm.

+ Đẩy nhanh tiến độ các dự án trọng điểm trên địa bàn Thành phố và các dự án phục vụ công tác phòng, chống úng ngập: triển khai lệnh khẩn cấp xây dựng 10 hồ điều hòa; nâng cấp đê và xây dựng các trạm bơm trên tuyến đê Hữu Cầu, trạm bơm Cầu Ngà, trạm bơm Đông Mỹ, cụm đầu mối Liên Mạc, cải tạo nạo vét sông Cầu Bây,…

+ Nghiên cứu đầu tư cải tạo nâng cấp, nạo vét tuyến sông Nhuệ, sông Đáy; Kế hoạch nâng cấp hệ thống đê điều trên địa bàn Thành phố; Đề án phát huy hiệu quả công năng các công trình thủy lợi trên địa bàn Thành phố; đề án Phòng, chống sạt lở bờ sông đến năm 2030 trên địa bàn thành phố Hà Nội;…

- Đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, tăng cường trao đổi, hợp tác quốc tế: Đầu tư các trạm quan trắc cảnh báo sớm, dự báo thời tiết, mưa, lũ; đoàn đại biểu cấp cao Thành phố tham gia buổi đối thoại với Thủ đô các nước ASEAN về chủ đề: “Các biện pháp phòng chống bão lũ và phát triển cơ sở hạ tầng đô thị” tại Nhật Bản vào cuối tháng 4/2026.

- Triển khai kết hợp, đồng bộ với nhiều hoạt động, biện pháp phi công trình về thông tin, tuyên truyền, tập huấn, diễn tập; đảm bảo an toàn tuyệt đối cho các ngày lễ lớn, các sự kiện trọng đại trong thời gian qua: Đại hội Đảng toàn quốc và các cấp, bầu cử đại biểu quốc hội và HĐND các cấp, các chuyến thăm cấp nhà nước,…

- Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự Thành phố đã tổ chức tổng kết và triển khai nhiệm vụ công tác phòng thủ dân sự năm 2026 (ngày 19/3); tổ chức Hội nghị hiệp đồng lực lượng phương tiện làm nhiệm vụ phòng thủ dân sự với các đơn vị quân đội, công an trên địa bàn Thành phố (ngày 23/4); tham dự hội nghị trực tuyến tổng kết, triển khai công tác phòng, chống thiên tai đến cấp xã do Trung ương tổ chức (ngày 01/4). 126/126 xã, phường về cơ bản kiện toàn Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự, xây dựng, rà soát, hoàn thiện phương án, kế hoạch phòng, chống thiên tai năm 2026.

Bên cạnh những kết quả đạt được, vẫn còn một số tồn tại, vướng mắc như: Công tác thông tin, báo cáo đôi lúc chưa kịp thời;  Một số đơn vị chuẩn bị, triển khai phương châm “4 tại chỗ” chưa tốt; Điểm nghẽn úng ngập còn gặp khó khăn do hệ thống cơ sở hạ tầng, công tác dự báo, cảnh báo chưa đáp ứng, một bộ phận người dân chủ quan, có ý thức chưa tốt, có hành vi vi phạm pháp luật ảnh hưởng đến phòng, chống thiên tai.

Từ các đặc điểm, tình hình nêu trên, theo chỉ đạo của UBND Thành phố, trong thời gian tới, đề nghị các cấp, các ngành tiếp tục quán triệt, nghiêm túc triển khai thực hiện các chỉ đạo của Trung ương và Thành phố về công tác phòng, chống thiên tai 5 tháng đầu năm 2026. Đồng thời tăng cường phối hợp, triển khai một số nội dung sau:

- Một là, huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc; nêu cao trách nhiệm người đứng đầu; phát huy sức mạnh toàn dân. Tăng cường tham mưu phối hợp liên vùng, liên tỉnh, mở rộng hợp tác quốc tế đảm bảo giữ vững vai trò, vị thế của Thủ đô. Luôn chủ động, sẵn sàng; triển khai hiệu quả các phương án đảm bảo an toàn khi có tình huống xảy ra; đặc biệt lưu ý công tác sơ tán dân và đảm bảo an toàn về tính mạng, tài sản của Nhân dân khi xảy ra mưa, bão, ngập lụt.

- Hai là, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số, nâng cao chất lượng công tác dự báo, cảnh báo, thông tin, truyền thông, tập huấn, diễn tập cho cộng đồng, người dân đảm bảo kịp thời, tin cậy và sát với thực tế.

- Ba là, đẩy mạnh đầu tư, huy động và sử dụng hiệu quả nguồn lực để đầu tư, tu bổ, sửa chữa, nâng cấp cơ sở hạ tầng, trang thiết bị, vật tư thiết yếu phục vụ công tác phòng, chống thiên tai. Ưu tiên, tập trung khắc phục, xử lý khẩn cấp, triệt để các sự cố đê điều, hồ chứa nước xung yếu, hạ tầng giao thông, hệ thống lưới điện, thông tin liên lạc, y tế, giáo dục, cấp thoát nước,…

- Bốn là, thường xuyên cập nhật, triển khai hiệu quả các quy định, chỉ đạo, hướng dẫn của Trung ương và Thành phố trong công tác PCTT; rà soát, cập nhật, kiểm tra, giám sát các phương án, kế hoạch để đảm bảo vận hành theo phương châm "4 tại chỗ".  Đối với nội dung này, đề nghị các xã, phường hết sức lưu tâm một số nội dung sau:

+ Thường xuyên kiện toàn Ban Chỉ huy phòng thủ dân sự cấp xã; rà soát, điều chỉnh, bổ sung kế hoạch phòng, chống thiên tai giai đoạn 2026 -2030, phương án hộ đê bảo vệ trọng điểm, phương án ứng phó thiên tai theo cấp độ rủi ro thiên tai năm 2026 phù hợp với tình hình thực tế. Đối với các phương án ứng phó thiên tai của các tổ chức, chủ đầu tư trên địa bàn, cần hết sức lưu ý về tính khả thi; thẩm quyền phê duyệt và khả năng huy động nguồn lực "4 tại chỗ"; trong trường hợp cần thiết phải có hợp đồng nguyên tắc, thỏa thuận, hiệp đồng phù hợp.

+ Tăng cường phối hợp trong công tác phòng ngừa, kiểm tra, ngăn chặn, xử lý vi phạm hành chính về thủy lợi đê điều và phòng, chống thiên tai trên địa bàn Thành phố theo Quy chế tại Quyết định số 34/2026/QĐ-UBND ngày 27/3/2026 của UBND Thành phố. Cần xác định chính quyền cấp xã giữ vai trò chủ đạo để hạn chế, giải quyết vi phạm.

+ Thực hiện nghiêm túc, hiệu quả công tác quản lý, sử dụng Quỹ phòng, chống thiên tai Thành phố theo đúng Quy chế ban hành kèm theo Quyết định số 972/QĐ-UBND ngày 06/3/2026 của UBND Thành phố. Trong năm 2026, UBND các xã, phường sẽ có trách nhiệm mở tài khoản Quỹ trên địa bàn cấp xã tại Kho bạc Nhà nước trên địa bàn để thực hiện theo dõi khoản thu, nộp Quỹ thuộc phạm vi quản lý; đồng thời có trách nhiệm rà soát tình hình thu nộp Quỹ của các doanh nghiệp trên địa bàn trong giai đoạn 2017 - 2025 để phục vụ cho công tác lập kế hoạch thu, truy thu Quỹ trong năm 2026 theo quy định.

+ Đối với công tác phòng chống úng ngập, hiện nay Trung ương và Thành phố đã có nhiều văn bản, chỉ đạo, hướng dẫn, đề nghị UBND các các xã, phường ven sông có đê bao, đê bối; trong quá trình xây dựng và triển khai các kế hoạch, phương án phòng, chống lũ, ngập lụt; đặc biệt lưu ý quy định về việc “Không nâng cao các tuyến đê bối hiện có, không xây dựng đê bối mới và phải có giải pháp chủ động đưa nước vào trong bối khi có lũ từ báo động II trở lên” (theo điểm e khoản 1 Điều 8 Luật Đê điều được sửa đổi bổ sung tại Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 15 luật trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường có hiệu lực từ ngày 01/01/2026).

- Để đảm bảo hiệu quả, tăng cường công tác phối hợp; đề nghị UBND các xã, phường thực hiện nghiêm chỉnh chế độ trực ban, tổng hợp thông tin, báo cáo; thường xuyên theo dõi tình hình thời tiết, thiên tai, sự cố; báo cáo kịp thời các ảnh hưởng, thiệt hại và công tác phòng ngừa, ứng phó, khắc phục hậu quả về Văn phòng Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự Thành phố và Sở Nông nghiệp và Môi trường theo quy định./.