Quyết định được ban hành trên cơ sở thực hiện Quyết định số 1040/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc chuyển giao Vườn quốc gia Ba Vì từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường về UBND thành phố Hà Nội quản lý. Việc tiếp nhận và quản lý trực tiếp Vườn quốc gia Ba Vì thể hiện trách nhiệm của Thành phố trong công tác bảo tồn thiên nhiên, bảo vệ đa dạng sinh học, đồng thời khai thác hiệu quả các giá trị về sinh thái, cảnh quan, lịch sử và văn hóa gắn với phát triển bền vững.
Theo quy định mới, Vườn quốc gia Ba Vì là đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, có chức năng quản lý, bảo vệ và phát triển bền vững rừng đặc dụng; bảo tồn hệ sinh thái rừng, các loài động thực vật quý hiếm; thực hiện công tác phòng cháy, chữa cháy rừng, cứu hộ sinh vật rừng, bảo tồn nguồn gen, nghiên cứu khoa học và giáo dục môi trường. Đồng thời, tổ chức các hoạt động dịch vụ môi trường rừng, du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và giải trí theo đúng quy định của pháp luật.
Bên cạnh nhiệm vụ quản lý, bảo vệ tài nguyên rừng, Vườn quốc gia Ba Vì còn có trách nhiệm xây dựng và tổ chức thực hiện các chương trình nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo, ứng dụng tiến bộ kỹ thuật trong công tác bảo tồn; đẩy mạnh hợp tác quốc tế; thực hiện điều tra, thống kê, xây dựng cơ sở dữ liệu về rừng đặc dụng; tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ rừng và đa dạng sinh học.
Về cơ cấu tổ chức, Vườn quốc gia Ba Vì có Giám đốc và không quá hai Phó Giám đốc. Các đơn vị trực thuộc gồm Phòng Tổ chức - Hành chính, Phòng Kế hoạch - Tài chính, Phòng Khoa học và Hợp tác quốc tế, Trung tâm Giáo dục môi trường và Dịch vụ, cùng Hạt Kiểm lâm Vườn quốc gia Ba Vì. Mô hình tổ chức này được xây dựng theo hướng tinh gọn, bảo đảm đáp ứng yêu cầu quản lý toàn diện đối với khu rừng đặc dụng có diện tích lớn và giá trị sinh thái đặc biệt quan trọng.
Quyết định cũng quy định rõ các nội dung liên quan đến cơ chế tài chính, số lượng người làm việc và các điều khoản chuyển tiếp nhằm bảo đảm quá trình tiếp nhận, sắp xếp tổ chức bộ máy, nhân sự diễn ra ổn định, không làm gián đoạn nhiệm vụ quản lý, bảo vệ rừng. Việc ban hành quy định mới là cơ sở pháp lý quan trọng để Vườn quốc gia Ba Vì tiếp tục phát huy vai trò là “lá phổi xanh” của Thủ đô, góp phần bảo tồn tài nguyên thiên nhiên, ứng phó với biến đổi khí hậu và thúc đẩy phát triển du lịch sinh thái bền vững trong giai đoạn mới.