Theo quy định tại Điều 28 Luật số 02/2026/QH16 Luật Thủ đô, công tác phối hợp bảo vệ môi trường vùng Thủ đô được triển khai đối với các vấn đề có tác động liên tỉnh, tập trung vào quản lý và cải thiện chất lượng không khí; quản lý nước thải theo lưu vực sông và hệ thống thoát nước; quản lý chất thải rắn theo chuỗi từ phát sinh, thu gom, vận chuyển đến xử lý. Trong cơ chế này, UBND thành phố Hà Nội giữ vai trò điều phối, bảo đảm nguyên tắc hài hòa lợi ích, chia sẻ trách nhiệm và tuân thủ quy định của pháp luật.
Để nâng cao hiệu quả phối hợp, các địa phương trong vùng sẽ tăng cường chia sẻ, kết nối và sử dụng chung cơ sở dữ liệu về môi trường, nguồn thải và nguồn phát thải; thiết lập hệ thống quan trắc, giám sát ô nhiễm môi trường liên vùng; đồng thời xây dựng và tổ chức thực hiện các kế hoạch bảo vệ môi trường phù hợp với từng thành phần môi trường. Bên cạnh đó, công tác kiểm tra, thanh tra, giám sát và xử lý vi phạm đối với các nguồn phát thải có ảnh hưởng liên vùng cũng được tăng cường, cùng với việc huy động và sử dụng hiệu quả nguồn lực cho các chương trình, dự án bảo vệ môi trường.
Một điểm mới đáng chú ý là trên cơ sở thống nhất giữa các địa phương trong vùng Thủ đô, Hà Nội sẽ chủ trì xây dựng cơ chế điều phối, xác định rõ nội dung phối hợp, trách nhiệm của các bên và cơ chế giám sát việc thực hiện. Đồng thời, các địa phương được phép ban hành các quy định về bảo vệ môi trường nghiêm ngặt hơn so với quy định chung, như yêu cầu quan trắc tự động, liên tục đối với các cơ sở có lưu lượng xả thải lớn; quy định mức phí bảo vệ môi trường cao hơn đối với nước thải, bụi, khí thải công nghiệp; ban hành quy chuẩn kỹ thuật môi trường về chất thải và lộ trình áp dụng phù hợp với điều kiện thực tiễn.
Những quy định này tạo cơ sở pháp lý quan trọng để tăng cường liên kết trong công tác bảo vệ môi trường, nâng cao hiệu quả kiểm soát ô nhiễm, sử dụng bền vững tài nguyên và cải thiện chất lượng môi trường sống. Đây cũng là tiền đề để xây dựng vùng Thủ đô phát triển xanh, hiện đại, thích ứng với biến đổi khí hậu và đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững trong giai đoạn mới.
